#WomenInScience

Η Φεριστέ, η Ρόζα, η Σάνα μιλούν μια κοινή γλώσσα – τα μαθηματικά. Μαζί τους, η Άννα-Μαρία που μιλά τη γλώσσα της τεχνολογίας.

Tα πρότυπά τους είναι ένας μεγάλος αριθμός γυναικών που άλλαξαν την ιστορία της ζωής τους, την ιστορία της επιστήμης και άφησαν το δικό τους σημάδι στην ιστορία της ισότητας των φύλων. Γυναίκες που δεν ακολούθησαν μια σχετικά προδιαγεγραμμένη πορεία -κοινωνικά επιβεβλημένη-, αλλά το ταλέντο τους και αυτό που αγαπούσαν. Και αυτό που αγαπούσαν δεν ήταν άλλο από την επιστήμη.

Η σχέση γυναίκας και επιστήμης αποτελεί ένα θέμα που μελετάται λεπτομερώς κι αυτό γιατί, όπως αποδεικνύουν τα στατιστικά στοιχεία, ο χώρος των θετικών επιστημών διακρίνεται για την ανισότητα μεταξύ των δύο φύλων οικουμενικά. Αυτό το χάσμα παρατηρείται σε όλες τις χώρες ανεξαρτήτως γλώσσας, οικονομικής ευημερίας, ιστορίας. Χαρακτηριστικό είναι ότι το ποσοστό γυναικών στον τομέα της επιστημονικής έρευνας είναι μόλις 30% σε όλο τον κόσμο**.

Οι θετικές επιστήμες προσδιορίζονται παγκοσμίως με το ακρωνύμιο STEM* (αγγλικά) και είναι αυτό που χρησιμοποιείται για τα πεδία που αναφέρονται στις Φυσικές Επιστήμες, την Τεχνολογία, την Επιστήμη των Μηχανικών και τα Μαθηματικά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για το 2018, η Ευρώπη συνολικά είχε υψηλές τιμές στον δείκτη που παρουσιάζει το χάσμα μεταξύ των φύλων (gender gap index) σε ό,τι αφορά στις θετικές επιστήμες. Από αυτό εξαιρούνται οι σκανδιναβικές χώρες και η Ισλανδία, ενώ συνολικά στην ήπειρο παρουσιάζονται μεγάλες αποκλίσεις στο δείκτη μεταξύ των χωρών. Η Ελλάδα μαζί με τη Μάλτα και την Κύπρο είναι οι τρεις χώρες με τον υψηλότερο δείκτη -μεγαλύτερο από 30%**.

Κι όμως οι αριθμοί μπορούν να αλλάξουν φτάνει τα δεδομένα να αμφισβητηθούν και οι γυναίκες να κάνουν τις επιλογές σπουδών και επαγγελματικής σταδιοδρομίας που τις ενδιαφέρουν, ελεύθερα, χωρίς να υπακούν σε κοινωνικές νόρμες.

Αυτό έκαναν και τέσσερις γυναίκες, μέσα από τις ιστορίες των οποίων αναδεικνύεται η σχέση των γυναικών με την επιστήμη, αλλά και η επιμονή που χρειάζεται να υπάρχει σε όλες τις γυναίκες που ονειρεύονται να ασχοληθούν με τις θετικές επιστήμες.

Η Φεριστέ από το Αφγανιστάν, η Ρόζα και η Άννα-Μαρία από την Ελλάδα και  η Σάνα από το Πακιστάν μιλούν για τις εμπειρίες τους στο χώρο της επιστήμης, για την ισότητα στο χώρο, για τα όνειρά τους.

Η Φεριστέ: «Αρχικά τα μαθηματικά έχουν να κάνουν με αριθμούς, αλλά όταν εμβαθύνεις περισσότερο πρέπει να χρησιμοποιήσεις τη φαντασία σου. Πρέπει να έχεις στο μυαλό σου μια 3-D φωτογραφία για να τα καταλάβεις. Για να μπορέσεις όμως να τη δεις, χρειάζεται να έχεις δυνατή φαντασία».

Η Ρόζα: «Δεν έχω τελειώσει με τις σπουδές. Θα προχωρήσω κι άλλο και θα είμαι κι εγώ μια ζωντανή απόδειξη ότι οι γυναίκες μπορούν να τα καταφέρουν εξίσου καλά, αν όχι καλύτερα και στον κλάδο των θετικών επιστημών».

Η Σάνα: «Τα μαθηματικά είναι η αγάπη μου. Λένε ότι τα μαθηματικά χρειάζονται φαντασία. Τα μαθηματικά είναι ένα αληθινό παιχνίδι φαντασίας. Είναι αληθινά. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι ο άγνωστος Χ δεν υπάρχει, αλλά είναι πάντα εκεί και χρειάζεται να είσαι ανοιχτόμυαλος για να τον δεις».

Η Άννα-Μαρία: «Είναι δύσκολα εκεί έξω, ιδίως αν είσαι γυναίκα και επιθυμείς να κάνεις κάτι διαφορετικό, αλλά αλήθεια πιστεύω ότι μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό επιτέλους. Θα είμαι κι εγώ μία από τις γυναίκες που δεν θα εγκαταλείψω τα όνειρά μου σε πείσμα αναχρονικών μοντέλων και αντιλήψεων».

Σε μια άλλη ήπειρο, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η Lauren Moseley, συνομήλικη της Ρόζας, της Σάνα και της Φεριστέ, διδακτορική φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Αμερικής, δίνει συνέντευξη λόγω μιας ακόμη ιδιότητάς της – η Lauren είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του συλλόγου «Γυναίκες στην Επιστήμη» στο Πανεπιστήμιό της και βοηθά στην ανάδειξη των γυναικών στις θετικές επιστήμες. Η Lauren απαντά στην ερώτηση γιατί είναι σημαντικό να υπάρχει ισότητα των φύλων στο STEM και την απάντησή της ενστερνίζονται και οι τέσσερις γυναίκες: «Πολύ απλά, η ποικιλομορφία της σκέψης οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα και σε καλύτερη επιστήμη. Η ισότιμη ένταξη όλων των φύλων στο STEM ωφελεί τελικά την κοινωνία στο σύνολό της. Η συμπερίληψη των υπο-εκπροσωπούμενων φύλων δημιουργεί πιο άνετα περιβάλλοντα εκμάθησης και εργασίας για όσους βρίσκονται σήμερα στο STEM».

———————————————————————

* STEM: Science, Technology, Engineering, Mathematics

**Πηγές

The Global Gender Gap Report 2018, World Economic Forum

UNESCO, UNESCO Institute for Statistics, Fact Sheet No51, June 2018, Women in Science

https://blogs.ei.columbia.edu/2019/03/08/support-women-in-stem-fields/?fbclid=IwAR2moZ08D_1hq0nGXwI9gAuijd9rj4TOf0Bn5o0mVd9h471SsXKtGmSufa4

Είναι το ραδιόφωνο ένας τρόπος έκφρασης και μέσο κοινωνικής ένταξης;

 «Είναι», απαντά.

Η Κατερίνα Καφεντζή (a.k.a Kafka), Music Curator/Founder, CEO @Kafka Takes Notes, περιγράφει την εμπειρία της με τους ωφελούμενους του SolidarityNow που συμμετείχαν στα μαθήματα ραδιοφώνου και την παραγωγή podcast.

«Λίγους μήνες νωρίτερα με προσέγγισε η σπουδαία ομάδα των ανθρώπων του SolidarityNow, προκειμένου να παρουσιάσω έναν κύκλο μαθημάτων σε πρόσφυγες που διαμένουν στη χώρα μας. Η αρχική ιδέα/πρόταση αφορούσε στη δημιουργία μιας σειράς μαθημάτων για το πώς στήνεται μια ραδιοφωνική εκπομπή. Κατόπιν σκέψεως και λόγω της ενασχόλησης μου εδώ και πολλά χρόνια με τα ραδιοφωνικά ντοκιμαντέρ (γνωστά και ως podcasts, πλέον) αποφάσισα πως θα ήταν απείρως πιο χρήσιμο να εμπλέξω τους νεαρούς πρόσφυγες στη δημιουργία μικρών 5λεπτων podcasts όπου, όχι μόνο θα μιλούσαν για ένα αγαπημένο τους θέμα σε όποια γλώσσα επιθυμούν αλλά κυρίως θα έβρισκαν τη δική τους φωνή να πηγαινοέρχεται ανάμεσα σε όσα σκέφτονται αλλά δεν μπορούν να εκφράσουν.  

Βάφτισα τη σειρά αυτών των εκπομπών ‘Τhe Melting Pot’ («Χωνευτήρι πολιτισμών»). Μετά απο τόσα χρόνια στο χώρο του ραδιοφώνου και σε κάθε δυνατή θέση που έχω βρεθεί, δε θυμάμαι να έχω φανεί πιο χρήσιμη και ταυτόχρονα περισσότερο αδαής απέναντι στην εκφορά λόγου που ξεκλειδώθηκε στα συγκεκριμένα μαθήματα. Πέρα απο το δύσκολο περιεχόμενο των περιγραφών που ηχογραφήθηκαν, είναι η βουβή καταγραφή μιας καλοσύνης απέναντι στην ίδια τους τη ζωή. Τη ζωή ανθρώπων που έχασαν σχεδόν τα πάντα αλλά στέκονται πολύ όρθιοι, πολύ περήφανοι και με μεγάλη φωνή απέναντι στο μικρόφωνο. Νέοι άνθρωποι με παλιές ιστορίες απο αυτές που ενίοτε ξεχνάμε γιατί έχουμε την πολυτέλεια, ακόμα και όταν μετακομίζουμε για οικονομικούς λόγους να μπορούμε να γυρνάμε πίσω σε κάποιο σπίτι, σε μια πατρίδα. Είμαι μόνο ευγνώμων απέναντι στις φωνές τους».

Αλέξανδρος Αβραμίδης, φωτογράφος

Είναι τέλη Φεβρουαρίου και βρισκόμαστε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Ο Άχμεντ, ο Αμπντούλ, η Μαριάμ και οι υπόλοιποι έφηβοι κρατάνε από μια φωτογραφική μηχανή στο χέρι και φωτογραφίζουν γύρω τους. Κάθε λήψη και μια διαφορετική ματιά, μα επί της ουσίας, μια προσωπική μαρτυρία. Μέσα από αυτόν τον δημιουργικό τρόπο, επέλεξε το SolidarityNow να εκπαιδεύσει πρόσφυγες και μετανάστες, να εκφράζουν τις σκέψεις τους και την κριτική τους προς την οργάνωση, ώστε αυτή να βελτιώνεται και να προσαρμόζει τα προγράμματά της πάντοτε με βάση τις δικές τους ανάγκες.

«Η φωτογραφία είναι ένα λαϊκό μέσο, πέρα από τη δημιουργική της πλευρά. Καταρχήν, όλοι φωτογραφίζουμε και αυτό-φωτογραφιζόμαστε πάρα πολύ. Είναι εύκολο να εκφραστείς μέσα από τη φωτογραφία και πλέον έχει γίνει κοινός κώδικας επικοινωνίας, πιο πολύ και από το λόγο και τη γραφή», μας λέει ο γνωστός φωτορεπόρτερ Αλέξανδρος Αβραμίδης, ο οποίος έκανε μαθήματα φωτογραφίας σε εφήβους και ενήλικες ωφελούμενους της οργάνωσης.

Τα συγκεκριμένα σεμινάρια πραγματοποιούνται στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Resilient Roots*. Μετά το συνοπτικό μάθημα θεωρίας, οι έφηβοι εφαρμόζουν στην πράξη όλα όσα έμαθαν. Όλοι τους λοιπόν έχουν ξεχυθεί στην προβλήτα του λιμανιού και φωτογραφίζουν τη θάλασσα, τον εαυτό τους, το καράβι που έχει αράξει στο μέσο του Θερμαϊκού. Οι φωτογραφικές μηχανές “έχουν πάρει φωτιά” και ο Αλέξανδρος δίνει οδηγίες και συμβουλές στα παιδιά. «Πάντα στην πρώτη φωτογράφιση μπορείς να δεις τη ματιά του άλλου, αυτό που έχει ήδη μέσα του, δηλαδή τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο», επισημαίνει.

Ο Αλέξανδρος έχει βραβευτεί με Πούλιτζερ για τη φωτοειδησεογραφική κάλυψη της προσφυγικής κρίσης, ενώ παραμένει εδώ και χρόνια σταθερός συνεργάτης του πρακτορείου Reuters. Εικόνες του έχουν ταξιδέψει σε όλον τον κόσμο, μεταφέροντας ειδήσεις και προκαλώντας ποικίλα συναισθήματα. Για αυτόν η φωτογραφία δεν είναι μόνο η τέχνη του, το επάγγελμα του, είναι μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας και αυτό προσπάθησε να μεταδώσει και στα παιδιά.

Η επαφή με τους μαθητές όπως μας λέει, δίνει και σε αυτόν ένας είδος γνώσης. «Τα παιδιά που έρχονται εδώ βρίσκονται σε ένα στοργικό περιβάλλον ενώ παράλληλα έχουν τη δυνατότητα να κάνουν όλες αυτές τις δράσεις», μας εξομολογείται. Δίνοντας διεξόδους και επιλογές έκφρασης στα παιδιά, τους δίνεις την ευκαιρία να φωνάξουν δυνατά όλα όσα σκέφτονται και δεν μπορούν να εξομολογηθούν. «Ας μη γελιόμαστε, σε αυτή την ηλικία ένας νέος όταν δεν έχει εφόδια και διεξόδους, η μόνη λύση είναι η παραβατικότητα. Το ότι έρχονται λοιπόν σε αυτόν το χώρο και μπορούν να κάνουν όλες αυτές τις δράσεις με πολύ αξιοπρεπή τρόπο, είναι πάρα πολύ ωραίο», μας λέει ολοκληρώνοντας ο Αλέξανδρος.

* Το πιλοτικό πρόγραμμα λογοδοσίας “Resilient Roots Initiative”, υλοποιείται από το SolidarityNow από τον Ιούλιο του 2018 και χρηματοδοτείται από τον οργανισμό Social Sector Accelerator (εκ μέρους του δικτύου CIVICUS: World Alliance for Citizen Participation) και θα ολοκληρωθεί τον Αύγουστο του 2019.

Ο Καμράν από το Πακιστάν είναι ένας από τους 60 ωφελούμενους του SolidarityNow που πήραν μέρος στα μαθήματα φωτογραφίας και ραδιοφώνου που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος με τον τίτλο “The Resilient Roots Initiative”.

Ραδιόφωνο-Podcasts και φωτογραφία, δυο ισχυρά σύγχρονα μέσα επικοινωνίας. Ο λόγος και η εικόνα αν χρησιμοποιηθούν σωστά μπορούν να εκφράσουν αληθινά συναισθήματα, ιδέες, απόψεις και μια εποικοδομητική κριτική. Το SolidarityNow επέλεξε αυτόν τον πρωτότυπο τρόπο για να μάθει στους  ωφελούμενους της οργάνωσης να ασκούν κριτική σε αυτήν, ώστε να βελτιωθεί και να προσαρμόσει τα προγράμματά της στις ανάγκες τους.

«Μου αρέσει πολύ. Καθετί διαφορετικό που κάνω μου αρέσει», μας λέει ο Καμράν κατά τη διάρκεια του διαλείμματος από το μάθημα φωτογραφίας με εισηγητή στην Αθήνα τον φωτορεπόρτερ Γιώργο Μουτάφη. Ο 19χρονος Καμράν και οι συμμαθητές του είναι όλοι ωφελούμενοι του προγράμματος στέγασης της οργάνωσης και μένουν μαζί στον Ξενώνα Νέων Προσφύγων στο κέντρο της Αθήνας. Ο ίδιος ήρθε στην Ελλάδα από το Πακιστάν 2,5 χρόνια πριν, με σκοπό να κυνηγήσει το όνειρό του να σπουδάσει Πληροφορική. Αναγνωρίστηκε ως ασυνόδευτος ανήλικος και αμέσως μόλις έκλεισε τα 18 μεταφέρθηκε στον Ξενώνα που αφορά αποκλειστικά σε άντρες ηλικίας 18 έως 22 ετών.

Γιατί αποφάσισες να συμμετέχεις σε αυτά τα σεμινάρια είναι η ερώτηση που του απευθύνουμε γνωρίζοντας ήδη ότι ο Καμράν έχει ένα πολύ «σφιχτό» ημερήσιο πρόγραμμα, αφού πηγαίνει σχολείο και παρακολουθεί τρίωρα μαθήματα ελληνικών και αγγλικών. «Όλο θέλω να μαθαίνω. Ό,τι μαθαίνω πιστεύω ότι θα μου φανεί χρήσιμο». Και είναι πράγματι ένας από τους μαθητές του Γιώργου Μουτάφη και της Κατερίνα Καφεντζή, η οποία πραγματοποίησε στην Αθήνα τα μαθήματα ραδιοφώνου, που συμμετέχει ενεργά στα μαθήματα.

Το ίδιο συμβαίνει και με τα μαθήματα ραδιοφώνου για την παραγωγή ραδιοφωνικών podcast που έκαναν τα παιδιά, ενώ η επαφή με το μέσο αυτό σε ένα αληθινό στούντιο ήταν αυτό που ενθουσίασε τον Καμράν. Ο Καμράν ανακάλυψε μια ακόμη πτυχή του εαυτού του μέσα από τα μαθήματα ραδιοφώνου και φωτογραφίας, όπως μας περιγράφει. Έφτιαξε το δικό του podcast και το δικό του portfolio από φωτογραφίες που τράβηξε στη νέα πόλη που τον φιλοξενεί και στην οποία επιθυμεί να ζήσει.

Γνώριζες τί είναι το podcast πριν τα μαθήματα; «Όχι καθόλου! Αλλά μου άρεσε πολύ η εμπειρία. Φόρεσα ακουστικά, μίλησα στο μικρόφωνο, μετά άκουσα τη φωνή μου, ήταν πολύ επαγγελματικό!», λέει με ενθουσιασμό ο νεαρός Καμράν.

Την ίδια χαρά για την εμπειρία αυτή μοιράζεται μαζί μας και ο 18χρονος Χαμίντ από το Αφγανιστάν. Ήρθε από την πατρίδα του στην Ελλάδα πριν τρία χρόνια, έμεινε για ενάμιση χρόνο στο Σταθμό Ασυνόδευτων Ανηλίκων του Συλλόγου Μερίμνης Ανηλίκων & Νέων και τους τελευταίους οκτώ μήνες βρήκε κατοικία στον Ξενώνα Νέων Προσφύγων του SolidarityNow.

Ο Χαμίντ πηγαίνει σε επαγγελματικό λύκειο στην Αθήνα και όνειρό του είναι να γίνει νοσηλευτής. Παράλληλα, παρακολουθεί μαθήματα ελληνικών και τα απογεύματα εργάζεται ως διερμηνέας και φροντιστής σε Σταθμό Ασυνόδευτων Ανηλίκων. Τα χαρακτηριστικά του, ζωηρός, εξωστρεφής, ευγενής και προσιτός ταίριαξαν αμέσως με τον χαρακτήρα του προγράμματος και τα μαθήματα ραδιοφώνου και φωτογραφίας κι έτσι ο Χαμίντ έλαβε μέρος και ξεδίπλωσε τα ταλέντα του! Άλλωστε δηλώνει ότι εδώ που ζει «είμαι σχεδόν τέλεια!».

*Ο Ξενώνας Νέων λειτουργεί στο πλαίσιο του Προγράμματος Στέγασης του SolidarityNow, που είναι μέρος του ESTIA-Πρόγραμμα Στήριξης Έκτακτης Ανάγκης για την Ένταξη και τη Στέγαση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και τη χρηματοδότηση της EE.

Χρήστος Κιούσης, δημοσιογράφος

Βρισκόμαστε στο στούντιο ηχογραφήσεων Revolver Recording studio. Ο Ομάρ, 24 χρονών από την Αλγερία, κάθεται μπροστά στο μικρόφωνο και αφηγείται την ιστορία του. Δίπλα του βρίσκεται ο δημοσιογράφος και δάσκαλός του, Χρήστος Κιούσης, ο οποίος τον καθοδηγεί. Σε λίγο θα ξεκινήσει η εγγραφή του πόντκαστ του και πρέπει όλοι όσοι είμαστε στο στούντιο να κάνουμε ησυχία.

Μουσική, λόγια και σκέψεις, ιδέες, απόψεις, συναισθήματα, αυτή είναι η μαγεία των πόντκαστ. Το ραδιόφωνο γίνεται πλέον ένα από τα βασικότερα μέσα επικοινωνίας, και αυτή του τη χρησιμότητα έμαθαν οι ενήλικοι και έφηβοι πρόσφυγες που παρακολούθησαν τα σεμινάρια που διοργάνωσε το SolidarityNow στο πλαίσιο του καινοτόμου προγράμματος “Resilient Roots”*.

Συγκεκριμένα, 60 νέοι που υποστηρίζονται από το SolidarityNow, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, παρακολούθησαν πρωτότυπα σεμινάρια φωτογραφίας και ραδιοφώνου, με σκοπό να μάθουν να εκφράζουν ανοιχτά τις απόψεις τους για τις υπηρεσίες που τους προσφέρονται από την οργάνωση. Ο δημοσιογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός Χρήστος Κιούσης, ανέλαβε εθελοντικά να διδάξει στους συμμετέχοντες στη Θεσσαλονίκη, πώς να δημιουργήσουν το δικό τους πόντκαστ. Για να έχει κανείς μια ποιότητα ζωής, εκτός από την εξασφάλιση της επιβίωσής του πρέπει να κάνει και άλλα πράγματα για να μπορέσει να εκφραστεί όπως ο ίδιος θέλει. «Ό,τι κι αν κάνουν για να εκφραστούν αυτοί οι άνθρωποι, αυτό θα τους βοηθήσει να ησυχάσει η ψυχή τους και το μυαλό τους», μας λέει ο Χρήστος.

 «Όσο περίεργο και πρωτόγνωρο φάνηκε στα παιδιά να δημιουργήσουν το δικό τους πόντκαστ, βάζοντάς τους στο μαγικό κόσμο του ήχου και του ραδιοφώνου, τόσο παράξενο και πρωτόγνωρο είναι και για εμένα να συνεργάζομαι με ανθρώπους που έχουν πολύ σοβαρά θέματα να λύσουν», επισημαίνει ο Χρήστος, ο οποίος για πρώτη φορά έρχεται σε επαφή με πρόσφυγες αλλά και με ανθρώπους που εργάζονται στον ανθρωπιστικό χώρο.

«Για να είμαι ειλικρινής και εσείς που ασχολείστε με το συγκεκριμένο αντικείμενο, είστε μια άλλη πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση ανθρώπων κοινωνιολογικά», σπεύδει να συμπληρώσει.

Στην αρχή όπως μας εξομολογείται ο Χρήστος, ήταν αγχωμένος, γιατί δεν ήταν εξοικειωμένος με το συγκεκριμένο χώρο, αλλά και επειδή πρώτη φορά θα έκανε μάθημα σε πρόσφυγες και μετανάστες. Η αρχική όμως αμηχανία ξεπεράστηκε αμέσως χάρη στους ανθρώπους της οργάνωσης, αλλά και τους ίδιους τους μαθητές. «Χαλάρωσα γιατί είδα τους ανθρώπους της οργάνωσης να είναι πολύ χαμογελαστοί. Στο τέλος του μαθήματος όταν τα παιδιά με ευχαρίστησαν και εξέφρασαν τη διάθεση να έρθουν και στο άλλο μάθημα, κατάλαβα ότι μπορεί να τους φάνηκα στο ελάχιστο χρήσιμος», υπογραμμίζει.

Η ώρα έχει περάσει και όλοι οι συμμετέχοντες έχουν ολοκληρώσει την εγγραφή των πόντκαστς. Ο Δημήτρης Καραβασίλης, ο οποίος είναι ιδιοκτήτης του studio και προσωπικός φίλος του Χρήστου, διέθεσε δωρεάν το χώρο του και τώρα θα αναλάβει την επεξεργασία των ηχογραφήσεων. «Είναι πολύ σημαντικό αυτό που γίνεται σήμερα εδώ, καθώς δίνεται ένα βήμα σε ανθρώπους που πριν δεν είχαν την ευκαιρία να ασχοληθούν με την παραγωγή ραδιοφώνου», μας λέει ο Βασίλης. Ο Χρήστος σπεύδει να συμπληρώσει ότι «η καλλιτεχνική έκφραση σε συνδυασμό με τα τεχνικά μέσα, είτε αυτό είναι ραδιόφωνο, είτε είναι φωτογραφία, είτε οτιδήποτε άλλο, δεν έχει όριο στην ηλικία και αφού δεν έχει όριο στην ηλικία δεν έχει όριο και στην καταγωγή».

*Το πιλοτικό πρόγραμμα λογοδοσίας, “The Resilient Roots Initiative”, υλοποιείται από το SolidarityNow από τον Ιούλιο του 2018 και χρηματοδοτείται από τον οργανισμό Social Sector Accelerator (εκ μέρους του δικτύου CIVICUS: World Alliance for Citizen Participation) και θα ολοκληρωθεί τον Αύγουστο του 2019.

Ο Ομάρ και ο Ουσάμα

Όλοι είμαστε φτιαγμένοι από ιστορίες. Οι ιστορίες δημιουργούν συναισθήματα, προκαλούν ταύτιση και σύνδεση, εκφράζουν σκέψεις και ιδέες, εμπνέουν και κινητοποιούν τους ανθρώπους να κυνηγήσουν τους στόχους τους και τα όνειρά τους. Το ανθρώπινο μυαλό θυμάται πιο εύκολα ιστορίες παρά στατιστικά και αριθμούς. Για το πώς θα πουν τις δικές τους ιστορίες και για το πώς να εκφράζονται εκπαιδεύτηκαν ο 24χρονος Ομάρ, ο 23χρονος Ουσάμα και οι υπόλοιποι συμμετέχοντες των σεμιναρίων που διοργάνωσε το SolidarityNow στο πλαίσιο του προγράμματος “Resilient Roots”*.

Ραδιόφωνο-πόντκαστς και φωτογραφία δυο ισχυρά, σύγχρονα μέσα επικοινωνίας. Ο λόγος και η εικόνα αν χρησιμοποιηθούν σωστά μπορούν να εκφράσουν αληθινά συναισθήματα, ιδέες, απόψεις και μια εποικοδομητική κριτική. Το SolidarityNow επέλεξε αυτόν τον πρωτότυπο τρόπο για να μάθει σε νέους και νέες που εντάσσονται στα προγράμματα της οργάνωσης να ασκούν κριτική σε αυτήν, ώστε να εξελίσσεται και να προσαρμόζει τα προγράμματά της στις ανάγκες τους.

Ο Ομάρ αγαπάει το ποδόσφαιρο και την τέχνη. Όταν ζούσε στην Αλγερία έπαιζε ερασιτεχνικά σε διάφορες θεατρικές παραστάσεις. Όπως μας λέει, βρίσκει πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ του θεάτρου, της φωτογραφίας και του ραδιοφώνου: «Όπως και με τα δυο αυτά μέσα, έτσι και όταν παίζαμε σε μια παράσταση, θέλαμε να περάσουμε ένα μήνυμα. Ανυπομονώ να ηχογραφήσουμε το δικό μας πόντκαστ και να βγάλουμε τις δικές μας φωτογραφίες». Ο Ομάρ έρχεται στο Κέντρο Υποστήριξης Προσφύγων, όπου χρησιμοποιεί τις δωρεάν υπηρεσίες του κέντρου. Αυτή την περίοδο φιλοξενείται στο Υπνωτήριο Αστέγων μαζί με Έλληνες, πρόσφυγες και μετανάστες. «Μέσα από αυτό το σεμινάριο, μαθαίνουμε να εκφράζουμε τις σκέψεις μας και τη γνώμη μας. Εγώ θέλω να ενημερώσω και να προετοιμάσω όλους τους ανθρώπους που εγκαταλείπουν τη χώρα τους για το τί δυσκολίες θα συναντήσουν», επισημαίνει.

Ο Ουσάμα ο οποίος βρίσκεται στην Ελλάδα τους τελευταίους έξι μήνες, έχει σπουδάσει μικροβιολογία, το μεγάλο του όμως όνειρο ήταν να γίνει δημοσιογράφος. Το σεμινάριο αυτό του ξύπνησε αναμνήσεις από το παρελθόν. «Με ενδιαφέρει περισσότερο η φωτογραφία. Θυμάμαι τους τουρίστες στην Αλγερία που τράβαγαν φωτογραφίες αποτυπώνοντας την καθημερινότητα της χώρας μου», μας αναφέρει. Έτσι και εκείνος θέλει να αποτυπώσει τη δική του καθημερινότητα, τις δυσκολίες που συνάντησε εδώ, την ανάγκη για επικοινωνία, για εκπαίδευση που είναι εργαλεία χρήσιμα για έναν πρόσφυγα, μετανάστη. «Θέλω να τα εξηγήσω όλα αυτά στους ανθρώπους, για να αποφασίσουν αν τελικά θα φύγουν από τη χώρα τους», υπογραμμίζει.

* Το SolidarityNow υλοποιεί από τον Ιούλιο 2018 το πιλοτικό πρόγραμμα λογοδοσίας με τίτλο “The Resilient Roots Initiative”.  Το πρόγραμμα, το οποίο συντονίζει το δίκτυο CIVICUS σε συνεργασία με τους οργανισμούς Keystone Accountability & Accountable Now, στοχεύει να βελτιώσει τα κανάλια επικοινωνίας και διάδρασης μεταξύ της διοίκησης του SolidarityNow και των ωφελούμενών του. Περίπου 60 νέοι ωφελούμενοι του οργανισμού, από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, συμμετέχουν σε μια σειρά δραστηριοτήτων.

* Το Κέντρο Υποστήριξης Προσφύγων στη Θεσσαλονίκη υποστηρίζεται από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ με τη χρηματοδότηση της ΕΕ.

«Η δύναμη δεν μπορεί παρά να είμαι μια ενέργεια που μεταφέρεται από τον έναν στον άλλον. Δεν μπορείς να δώσεις αν ταυτόχρονα δε νιώσεις κι εσύ δυνατός», έτσι συνοψίζει η Λένα Ζάχου, ψυχολόγος στο Κέντρο Αλληλεγγύης του SolidarityNow στην Αθήνα την έννοια της ενδυνάμωσης και υποστήριξης σε ανθρώπους από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Για τη Λένα με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη, το καλοκαίρι του 2019 θα συμπληρωθεί ο τρίτος χρόνος εργασίας της στην Υπηρεσία Ψυχολογικής Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας που λειτουργεί στο Κέντρο Αλληλεγγύης της οργάνωσης.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για τη Γυναίκα στις 8 Μαρτίου, η Λένα έχει και θέλει πολλά να πει: «Ανεξάρτητα από ποια χώρα κατάγονται, πώς έχουν μεγαλώσει, αν είναι χριστιανές ή όχι, ναι οι γυναίκες είναι πιο επιβαρυμένες από τους άντρες. Έχουν να αντιμετωπίσουν στερεότυπα και επιβαρυντικούς κοινωνικούς ρόλους. Ίσως σε μερικές χώρες αυτό να είναι πιο εμφανές, πιστεύω όμως ότι είναι κάτι που αντιμετωπίζουμε όλες σε Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο, άλλες φορές πιο φανερά άλλες συγκαλυμμένα. Αλλά είναι το ίδιο».

«Θέλω να ζητήσω κάτι από τις γυναίκες. Θέλω να τους ζητήσω να διεκδικούν! Να παίρνουν οι ίδιες τις αποφάσεις για τη ζωή τους. Και φυσικά αν χρειάζονται υποστήριξη για να το πετύχουν να μη διστάζουν να απευθύνονται σε ειδικούς».

Η Λένα είναι και η ίδια μια νέα γυναίκα που έτυχε όμως από μικρή να καταλάβει τί της αρέσει: «Ό,τι και να κάνεις έχει νόημα αν γίνεται με ανθρώπους. Είχα πάντα την ανάγκη, την τάση να είμαι σε επαφή με ανθρώπους». Κι αυτή η ανάγκη την οδήγησε στην επιλογή της ψυχολογίας ως αντικειμένου σπουδών, ενώ μετά το πρώτο της πτυχίο έφυγε στο εξωτερικό, για να ειδικευτεί στην ψυχολογία παιδιού και εφήβου. Η επιστροφή της στη Θεσσαλονίκη, τη γενέτειρα πόλη της, δεν την ικανοποίησε επαγγελματικά και τόλμησε την αλλαγή.

Φεύγει από τη Θεσσαλονίκη και ταξιδεύει στην Κάλυμνο για δουλειά, ενώ εκεί πια αντικρίζει η ίδια πρόσφυγες να φτάνουν στο νησί ζητώντας προστασία. Η συνέχεια ήταν αναπόφευκτη. Νέο ταξίδι από την Κάλυμνο στη Λέσβο και απασχόληση σε ανθρωπιστική οργάνωση. Επόμενος σταθμός η Αθήνα και το SolidarityNow – «Η δουλειά μου εδώ είναι ανταποδοτική γιατί ο ρόλος μου στις ζωές αυτών των ανθρώπων με τους οποίους συνεργάζομαι είναι ενεργός. Με γεμίζει αυτό, θέλω να είμαι με αυτούς που έχουν ανάγκη. Αυτό που τώρα κάνω και ζω ταιριάζει απόλυτα με αυτό που είχα στο μυαλό μου όταν έλεγα μικρή ‘θέλω να γίνω ψυχολόγος’».

*Το Κέντρο Αλληλεγγύης Αθήνας χρηματοδοτείται από το SolidarityNow και το Open Society Foundation (OSF/OSIFE) και υποστηρίζεται από τον Δήμο Αθηναίων.

Ένας σεφ από την Γκάνα και μια φοιτήτρια από τη Σρι Λάνκα και την Αργεντινή έδωσαν, χωρίς να το ξέρουν, ραντεβού στο Λίβανο. Εκεί γνωρίστηκαν, αγαπήθηκαν, επέστρεψαν στις χώρες τους, αλλά τελικά δεν αποχωρίστηκαν ποτέ και κατέληξαν ξανά στο Λίβανο, όπου γεννήθηκε η κόρη τους -η Τζένιφερ. Η 24χρονη σήμερα Τζένιφερ Ατζέι, που μιλά αραβικά, γαλλικά, αγγλικά, ελληνικά, καταλαβαίνει ισπανικά και μαθαίνει ρωσικά, εργάζεται ως διερμηνέας στο πρόγραμμα στέγασης του SolidarityNow στην Αθήνα.

Η Τζένιφερ γνώρισε την Ελλάδα το 2009, όταν στα 14 της έφτασε με τους γονείς της από το Λίβανο. Ο λόγος μετακίνησης της οικογένειας δεν ήταν άλλος από την αναζήτηση περισσότερων ευκαιριών απασχόλησης για τους γονείς και αντίστοιχα, για σπουδές και μετέπειτα εργασία, για τη μικρή Τζένιφερ. Το πρότυπό της, ο πατέρας της, «πάντα ήθελε τόσο για τη μητέρα μου όσο και για μένα, να είμαστε ελεύθερες να επιλέγουμε τί θέλουμε να κάνουμε. Έτσι έμαθα κι εγώ από εκείνον και από τη μητέρα μου να προσπαθώ και να πιστεύω στον εαυτό μου».

Με αρχικό όνειρο να γίνει περιβαλλοντολόγος, η Τζένιφερ διάλεξε τελικά να σπουδάσει νοσηλευτική. «Το διάλεξα νομίζω για ένα λόγο. Είχα πάντα μεγάλη αδυναμία στη γιαγιά μου από την Αργεντινή, αλλά δεν είχα την ευκαιρία να τη φροντίσω όταν είχε ανάγκη. Θέλησα να γίνω νοσηλεύτρια για εκείνη. Για αυτό και όταν έκανα την πρακτική μου ήμουν πολύ χαρούμενη να βοηθώ ηλικιωμένους ανθρώπους, σα να φρόντιζα τη γιαγιά». Αυτή η σπουδή έκανε τη Τζένιφερ να διαπιστώσει και την ευρύτερη αγάπη της για προσφορά προς τους πιο αδύναμους. Έτσι ήρθε η πρώτη της δουλειά σε ανθρωπιστικό οργανισμό, εκεί όπου ο ρόλος της αφορούσε στην ψυχοκοινωνική ενδυνάμωση γυναικών που έφταναν στην Ελλάδα ως πρόσφυγες ή μετανάστριες. Εκεί διαπίστωσε και την αυξημένη της ευαισθησία για τις γυναίκες «που πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους, να τα διεκδικούν με αξιοπρέπεια και να φεύγουν από οπουδήποτε δεν τις σέβονται», λέει μαχητικά.

«Ζώντας με τις γυναίκες αυτές και προσπαθώντας να τις υποστηρίξω έμαθα πολλά από αυτές – κατάλαβα ότι εκεί έξω υπάρχουν κι άλλες πραγματικότητες, όχι μόνο αυτή που εγώ ζω ή έχω μάθει. Άλλαξα μαζί τους. Ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο η επιθυμία μου να διεκδικώ για το φύλο μου, να συμβάλλω να ξεπεράσουν οι γυναίκες τους φόβους της. Αυτό πράττω και ως διερμηνέας στο SolidarityNow, τη δουλειά μου σήμερα. Και επιδιώκω μέσα από αυτήν να υποστηρίζω τις γυναίκες που θέλουν να αλλάξουν τη ζωή τους, μια ζωή που ανοίγεται μπροστά τους στη Δύση, εάν οι ίδιες το επιθυμήσουν».

 *Το πρόγραμμα Στέγασης του SolidarityNow είναι μέρος του ESTIA–Πρόγραμμα Έκτακτης Ανάγκης Υποστήριξης για την Ένταξη & τη Στέγαση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR GREECE) και τη χρηματοδότηση της ΕΕ.

Η Χριστίνα Κουφοπούλου έχει σπουδάσει Φιλοσοφία, Παιδαγωγική και Ψυχολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και τα τελευταία τρία χρόνια εργάζεται ως εκπαιδευτικός στο SolidarityNow. Η σχέση της με τον ανθρωπιστικό χώρο υπήρξε σχεδόν μοιραία. Πριν χρόνια τη ρώτησε ένας φίλος της, πού νιώθει ο εαυτός της δουλεύοντας. Η Χριστίνα απάντησε ότι βρίσκει τον εαυτό της στη φύση και με το να βοηθάει άλλους ανθρώπους. Μέχρι τότε είχε δουλέψει εθελοντικά με παιδιά Ρομά και σε προγράμματα που αφορούσαν την παιδική επιχειρηματικότητα. Τελικά η ίδια ζωή την έφερε κοντά σε αυτό που αγαπούσε πραγματικά.

«Κάθε γυναίκα που δουλεύει σε μη κυβερνητική οργάνωση είναι ένα πρότυπο. Με το πρώτο πράγμα που έρχονται αντιμέτωποι οι πρόσφυγες και μετανάστες είναι με το γυναικείο φύλο. Ζητάνε από εμάς βοήθεια, υποστήριξη και αυτό αυτόματα ανατρέπει κάποιους ρόλους», μας λέει η Χριστίνα. Θεωρεί ότι είναι πολύ βασικό το πώς στέκονται οι εκπαιδευτικοί στο χώρο εργασίας, αλλά και το πώς παραδίδεται η διδακτική ύλη ώστε να μην προωθεί στερεότυπα αναφορικά με τα δυο φύλα και αυτό πρέπει να γίνεται με διακριτικότητα και σεβασμό προς τον πολιτισμό και τις αξίες των προσφύγων και μεταναστριών γυναικών. «Αν μιλήσεις με τις μαθήτριες και τις μητέρες τους έχουν πολύ ξεκάθαρα στερεότυπα. Πιστεύουν ότι δεν μπορούν να κάνουν πράγματα και αυτό το παρατηρείς σε όλες τις ηλικίες», συμπληρώνει η Χριστίνα.

«Γενικά πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό ένας άνθρωπος να νιώθει χρήσιμος και να παράγει κάτι για το οποίο είναι περήφανος. Γιατί αυτό είναι που μας κάνει να αισθανόμαστε και πιο δυνατοί». Για τη Χριστίνα η δύναμη αντλείται μέσα από τον έλεγχο της ίδιας μας της ζωής. Οι εργαζόμενοι στις μη κυβερνητικές οργανώσεις βοηθούν τους γυναίκες ωφελούμενες, και όχι μόνο, να έχουν μια αίσθηση του ελέγχου της ζωή τους. Όπως μας λέει, το αποτέλεσμα μπορεί να μην είναι πάντα ιδανικό, αλλά τουλάχιστον τις βοηθούν να βρουν ένα δρόμο.

 «Αυτό που πραγματικά σε ενδυναμώνει είναι η αγάπη, η οποία σου δίνει ένα κίνητρο να προσπαθήσεις πιο πολύ προς αυτή την κατεύθυνση».

*Το SolidarityNow ενώνει τις δυνάμεις του, ύστερα από πρόταση της Μητροπολιτικής Αναπτυξιακής Θεσσαλονίκης, με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και τη ΧΑΝΘ, για την υλοποίηση προγράμματος με στόχο την εκπαίδευση των παιδιών προσφύγων στη Θεσσαλονίκη. Το έργο «Δια-δρασις» χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το Open Society Foundations.