Τί σχέση έχει η Παγκόσμια Ημέρα του Πρόσφυγα (20 Ιουνίου) με τη μουσική; Ή πάλι, τί σχέση μπορεί να έχει η Ευρωπαϊκή Μέρα Μουσικής (21 Ιουνίου) με τους πρόσφυγες; Και όμως έχουν! Το SolidarityNow «χτίζει» γέφυρες αναδεικνύοντας το πώς οι πρόσφυγες μπορούν να συνεισφέρουν στην αρμονική συμβίωση και την ένταξή τους στην κοινωνία με «όχημα» την τέχνη και τον πολιτισμό τους.

Πέρα από την Αφρική: Κονγκό, Γουινέα χώρες που ψάχνεις να τις βρεις στην υδρόγειο. Δεν ξέρεις πολλά για την ήπειρο αυτή, μόνο την έρημο Σαχάρα και τις χώρες των οποίων τα λιμάνια ακουμπούν στη Μεσόγειο. Των άλλων η ιστορία είναι αιματοβαμμένη από την εποχή των αποικιών, τις εμφύλιες διαμάχες, τα πραξικοπήματα και τις επιδημίες που είναι άρρηκτα δεμένες με τη φτώχια. Ένας πόλεμος που μαίνεται χρόνια τώρα, και έχει αφήσει πίσω του χιλιάδες θύματα και πόσους ακόμα πρόσφυγες. Πόσα χιλιόμετρα άραγε χρειάζεται να διανύσει κανείς από την Αφρική για να φτάσει στην Ευρώπη -την επονομαζόμενη Γη της Επαγγελίας; «Πολλά», θα μας απαντήσουν οι άνθρωποι που έκαναν αυτό το ταξίδι.

Πέρα από την Αφρική, με τις αμέτρητες φυλές ιθαγενών, τα τροπικά δάση και τις στέπες, τις τελετουργίες και τις μουσικές, τα ρούχα και τα πολυποίκιλα κοσμήματα και τατουάζ που στολίζουν τα σώματα των γυναικών και των ανδρών, με τους αγώνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα, με τους συγγραφείς, τους ποιητές, τους ανθρώπους της επιστήμης και τους ακτιβιστές. Εμείς αυτή την Αφρική γνωρίσαμε μέσα από τα μάτια, τις διηγήσεις, τις μουσικές, τα ποιήματα και τα έργα τέχνης 9 ξεχωριστών ανθρώπων που κατάγονται από εκεί. Όσο μακριά κι αν φτάσει κανείς, πάντα θα κουβαλάει μέσα του τη νοσταλγία για την επιστροφή στην πατρίδα.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων στις 20 Ιουνίου αλλά και την Ευρωπαϊκή Μέρα Μουσικής στις 21 Ιουνίου, το SolidarityNow μας συστήνει από σήμερα, μέσα από το αφιέρωμα #ArtIsMyLife, 9 καλλιτέχνες από το Κονγκό και τη Γουινέα των οποίων η Τέχνη είναι η ίδια τους η ζωή.

Ο Μόρια, ο Ρισάρντ, η Τερέσα, η Ζιζέλ, η Σάρα, ο Σάμι, ο Μόμο, ο Αρμόντ και ο Αμπντούλ έχουν βρει στήριξη μέσα από τα προγράμματα της οργάνωσης στη βόρεια Ελλάδα –του προγράμματος Στέγασης και των Κέντρων Υποστήριξης Οικογένειας και Παιδιού στη Βόλβη. Και σήμερα μας μιλάνε για την αγάπη τους στην ποίηση, στη ζωγραφική, στη μουσική και στη συγγραφή. Η Τέχνη ήταν και παραμένει ο σύντροφός τους σε όλο αυτό το δύσκολο ταξίδι. Μέσα από αυτήν μπόρεσαν να εξομολογηθούν τον πόνο τους, την οργή τους, τους φόβους τους, αλλά και τα όνειρά τους. Ο Πάμπλο Πικάσο είχε πει κάποτε ότι «η Τέχνη ξεσκονίζει από την ψυχή μας τη σκόνη της καθημερινότητας». Κάπως έτσι και για τους 9 αυτούς καλλιτέχνες, η τέχνη τους λειτούργησε θεραπευτικά, τους βοήθησε να στέκονται όρθιοι στα πόδια τους, να προσπαθούν για το καλύτερο, και να ελπίζουν για το «ωραίον».

Το #ArtIsMyLife θέλει να μας υπενθυμίσει κάτι πολύ σημαντικό, ότι τίποτα σε αυτή τη ζωή δεν είναι μονοδιάστατο. Τα πάντα έχουν μια δυαδικότητα. Κανείς δεν είναι απλά ένας πρόσφυγας, ή ένας αιτών άσυλο, ή ένας μετανάστης, είναι πάντα και κάτι άλλο. Μπορεί να είναι ένας σπουδαίος ποιητής, ή και ζωγράφος, ή συγγραφέας, ή φιλόσοφος και μουσικός.

Θα θέλαμε να σας συστήσουμε τους 9 αυτούς καλλιτέχνες. Αυτές είναι οι ιστορίες τους.

*Τα Προγράμματα Στέγασης και Φιλοξενίας υλοποιούνται με την υποστήριξη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και τη χρηματοδότηση της ECHO.

**To πρόγραμμα Κέντρα Υποστήριξης Παιδιού και Οικογένειας υλοποιείται από το SolidarityNow με την υποστήριξη της UNICEF και τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τμήμα Ανθρωπιστικής Βοήθειας.

***Η Ηλιακτίδα ΑΜΚΕ με χρηματοδότηση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες διαχειρίζεται τη Δομή Φιλοξενίας της Βόλβης μέσω του Ι.Α.Τ.Α.Π.

****Ο Διεθνής Οργανισμός Γαλλοφωνίας χρηματοδοτεί την εκμάθηση της γαλλικής γλώσσας σε αιτούντες άσυλο, στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.

 «Ο κόσμος μου θα ήταν καλύτερος αν είχα μια ταυτότητα…»

Ο Τζον είναι Σύρος κουρδικής καταγωγής. Διάλεξε το όνομα Τζον για να μας συστηθεί αντί του αληθινού του ονόματος, γιατί ακόμη διατηρεί το φόβο που του επιβάλλει να κρύβεται. Παρότι πια ζει τόσο μακριά από τη χώρα του, στην Αθήνα, φοβάται να αφηγηθεί την ιστορία του με την πραγματική του ταυτότητα.

Αυτό συμβαίνει γιατί ο Τζον έχει ζήσει την απόρριψη, τον εκφοβισμό και την απειλή των άλλων εξαιτίας του ποιος είναι. Οι άνθρωποι τον έκριναν, τον κατέκριναν, με την υποψία της μη συμβατής με αυτούς, σεξουαλικής του ταυτότητας.

Ο Τζον ανακάλυψε ποιος είναι, κατανόησε πώς νιώθει στα 15 του χρόνια. Είναι γκέι.

Ήξερε από την πρώτη στιγμή που στάθηκε με ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό του ότι η ταυτότητά του αυτή δε θα γινόταν αποδεκτή από την οικογένειά του. Έτσι, ο Τζον, ένα από τα οκτώ παιδιά μιας οικογένειας, αποφάσισε το 2011 να φύγει από την πατρίδα του και να πάει στο Ιράκ, όπου και έζησε μέχρι το 2016. Ο πόλεμος σε συνδυασμό με την έλλειψη ιδιωτικότητας, τόσο μέσα στο ίδιο του το σπίτι όσο και κοινωνικά, έβρισκαν λύση μόνο κάπου αλλού και κάπου μακριά. Μέχρι να φύγει είχε φοιτήσει για ένα χρόνο στο Πανεπιστήμιο σπουδάζοντας ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

Όσο καιρό σπούδαζε σε άλλη πόλη και ζούσε μόνος του έμαθε να μαγειρεύει. “Λατρεύω τη μαγειρική. Έμαθα να μαγειρεύω καλά με τη βοήθεια της μαμάς μου που μου έδινε οδηγίες από το τηλέφωνο. Και τη μαμά μου τη λατρεύω“. Έτσι έζησε στο Ιράκ. Εργαζόταν ως σεφ σε ένα ξενοδοχείο 4 αστέρων.

Τελικά, έφυγε για τους ίδιους λόγους και από το Ιράκ. Με ενδιάμεσο σταθμό την Τουρκία έφτασε στη Χίο, από εκεί στην Αθήνα, μετά στη Θεσσαλονίκη και τέλος στην Ειδομένη. Τέσσερις μήνες παρέμεινε εκεί περιμένοντας να φύγει, σε καθεστώς τρόμου – “οι άλλοι θα με σκότωναν αν καταλάβαιναν ότι είμαι γκέι“. Στόχος του ήταν να κατορθώσει να κάνει πραγματικότητα αυτό που σκεφτόταν από την αρχή του ταξιδιού του, να φτάσει είτε στην Ολλανδία είτε στην Ελβετία. Δυο χώρες στις οποίες φανταζόταν ότι θα ζούσε ελεύθερος. Το όνειρο ματαιώθηκε με το κλείσιμο των συνόρων και ο Τζον ήρθε αντιμέτωπος με τον εαυτό του, όπως χαρακτηριστικά δηλώνει. Απομονώθηκε και άρχισε να παλεύει με την κατάθλιψη.

Με την επιστροφή του στην Αθήνα, γνώρισε το SolidarityNow και εντάχθηκε στο πρόγραμμα Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, το οποίο απευθύνεται σε πρόσφυγες – μέλη της ΛΟΑΤΙ κοινότητας.

Ξεκίνησε να ζει σε ένα κανονικό σπίτι, να μη φοβάται. Έτσι κατάφερε να προσφέρει βοήθεια και στον παλιό του φίλο Πινάρ, ο οποίος τον αναζήτησε στην Ελλάδα όταν πια και αυτός κατάφερε να ξεφύγει από τους ίδιους κινδύνους.

Σήμερα είναι συγκάτοικοι και μοιράζονται την καθημερινότητά τους στη νέα τους πόλη, την Αθήνα, η οποία αρέσει πολύ στον Τζον κυρίως γιατί το κλίμα τού θυμίζει τη Συρία. Έχοντας ξεπεράσει σε μεγάλο βαθμό την έντονη στενοχώρια, σκέφτεται πια ότι ναι μεν ματαιώθηκε το όνειρό του για μια άλλη χώρα, αλλά ίσως η Αθήνα να αποδειχθεί ένας πολύ σημαντικός σταθμός για αυτόν και το μέλλον του. Και πράγματι ο Τζον κάνει ό,τι περισσότερο μπορεί ώστε να κερδίζει σε γνώσεις από την παραμονή του εδώ.

Παρακολουθεί τα μαθήματα ελληνικών και αγγλικών που παρέχονται στους ωφελούμενους του προγράμματος, συμμετέχει με επιτυχία σε δραστηριότητες και εκδηλώσεις που έχουν σχέση με τη μαγειρική και το σημαντικότερο όλων, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η υποτροφία που κέρδισε μέσω του προγράμματος “From Camp to Campus”, και σήμερα φοιτά στο Αμερικάνικο Κολλέγιο Deree – “Η εμπειρία που ξεχωρίζω από ό,τι έχω ζήσει μέχρι σήμερα εδώ είναι το Deree!”

Θυμάται όμως και τη χειρότερη εμπειρία του που είναι όταν έλαβε την πρώτη αρνητική απάντηση στο αίτημα ασύλου του στην Ελλάδα. Τώρα όμως αυτό το προσμένει καρτερικά πια αφού οι εξελίξεις της αίτησής του προμηνύονται θετικές.

Ο Τζον είναι ένας γλυκός, ντροπαλός και δραστήριος 26χρονος που πιστεύει ότι αν προσπαθήσει θα καταφέρει να φτιάξει μια καλύτερη ζωή – μια ζωή στην οποία δε βάζει σύνορα. Είναι πρόθυμος να ταξιδέψει εκεί που θα είναι καλύτερα για εκείνον. Στο μεταξύ αποκτά ολοένα και περισσότερες γνώσεις γιατί “θέλω να εργαστώ ως διερμηνέας, γιατί έτσι θα μπορώ να βοηθώ άλλους πρόσφυγες“.

Η συνάντησή μας ολοκληρώνεται και ο Τζον, όρθιος πια έτοιμος να φύγει για το μάθημά του, μας λέει “Ξέρεις κάτι; Ο κόσμος μου θα ήταν καλύτερος αν είχα μια ταυτότητα, μια κανονική ταυτότητα με το όνομά μου, όχι μια ταυτότητα που γράφει πρόσφυγας“.

*Ο Τζον διαμένει σε δομή της οργάνωσης στο πλαίσιο του προγράμματος ‘Safe Refugee| Ασφαλής Πρόσφυγας’ που υλοποιεί το SolidarityNow και το οποίο αποτελεί μέρος του προγράμματος Έκτακτης Ανάγκης Υποστήριξης για την Ένταξη & τη Στέγαση, ESTIA, της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και χρηματοδοτείται από την Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECHO).

** Μέσω του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, το SolidarityNow παρέχει στέγαση σε ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες, σε ανεξάρτητα διαμερίσματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Όσοι και όσες συμμετέχουν στο πρόγραμμα λαμβάνουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής συμβουλευτικής, συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και είναι μέλη ενός ευρύτερου δικτύου υποστήριξης που στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών ζωή τους και στην υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια διαμονής τους στην Ελλάδα.

«Όνειρό μου είναι να μην έχω πια πονοκεφάλους και ν’ αγαπηθώ»

Απλά ακούγονται τα όνειρα που έχει ο 27χρονος άνδρας Κουρδικής καταγωγής από τη Συρία, ο Πινάρ. Ο Πινάρ, που κατά τη διάρκεια της συνάντησής μας αδυνατεί να μας κοιτάξει στα μάτια, ενώ ταυτόχρονα δεν καταφέρνει να μην κοκκινίσει όταν μιλά.

Βρίσκεται στην Ελλάδα εδώ και αρκετό καιρό και συγκατοικεί με άλλους δύο συμπατριώτες του σε ένα διαμέρισμα του SolidarityNow, στο πλαίσιο του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στους πρόσφυγες της ΛΟΑΤΙ κοινότητας.

Ο Πινάρ είναι γκέι.

Η διήγηση της μέχρι τώρα ζωής του και ο ερχομός του τελικά στην Αθήνα μαρτυρούν ίσως τους λόγους που είναι τόσο ντροπαλός, εσωστρεφής και διστακτικός.

Έχει μεγαλώσει στη Συρία με τους γονείς του και τα εννέα αδέρφια του. Σήμερα ο ίδιος μπορεί να βρίσκεται στην Αθήνα, αλλά τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του μοιράζονται μεταξύ Συρίας, Ιράκ και Γερμανίας. Έχει ευχάριστες αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία και μιλά με τρυφερότητα για μερικά από τα αδέρφια του με τα οποία είναι συναισθηματικά πιο κοντά. Ποτέ όμως δεν θα μπορούσε να μοιραστεί με τα μέλη της οικογένειάς του το ποιος είναι και πώς νιώθει, το ότι είναι γκέι.

Όταν τελείωσε το σχολείο φοίτησε για δυο χρόνια στη Νομική σχολή, σπουδές που διέκοψε ξαφνικά για να γλυτώσει. Να γλυτώσει και από τα δύο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «και από τον πόλεμο και από τη συμπεριφορά των άλλων επειδή υποψιάζονταν ότι είμαι γκέι». Δύο κίνδυνοι για τον Πινάρ, που τον οδήγησαν στην επιλογή της μόνης ορατής τότε λύσης, της φυγής, διπλό και το στίγμα που τον ακολούθησε στο ταξίδι του.

Έφτασε πρώτα στην Τουρκία. Δεν θέλει πια να θυμάται εκείνες τις ημέρες, γιατί ήταν από τις χειρότερες της ζωής του όπως εξομολογείται – «Εκεί δεν μπορείς να είσαι τίποτα. Ούτε πρόσφυγας, ούτε γκέι.» Αυτό ίσχυσε και για τον ίδιο. Κακοποιήθηκε επειδή είναι Κούρδος, έμεινε στο νοσοκομείο για ένα μήνα και στη συνέχεια αφέθηκε γυμνός στα σύνορα Τουρκίας – Συρίας υποχρεωμένος να γυρίσει πίσω.

Στη δεύτερή του προσπάθεια, κατάφερε από τη Συρία, ξεπερνώντας διάφορα εμπόδια, να φτάσει στην Κωνσταντινούπολη, όπου και παρέμεινε για λίγο περισσότερο από ένα μήνα. Τότε πήρε και τη μεγάλη απόφαση. Έφυγε με τα πόδια για τη Θεσσαλονίκη. Έφτασε τελικά, κουρασμένος, απελπισμένος και φοβισμένος, μην έχοντας καθόλου χαρτιά για να αποδείξει την ταυτότητά του.

Η ανάγκη για βοήθεια καλύφθηκε από τους φίλους του που είχαν φτάσει νωρίτερα από τον ίδιο στην Ελλάδα. Τηλεφώνησε στον Τζον, παλιό του φίλο από τη Συρία, ο οποίος βρισκόταν ήδη στην Αθήνα. Αμέσως τον βοήθησε στέλνοντάς του χρήματα και περιμένοντάς τον στην Αθήνα, την πόλη που θα γινόταν και για τους δυο, το επόμενο σπίτι τους. Τότε δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι η ζωή θα τους έφερνε μαζί σε έναν κοινό χώρο, που θα μπορούσαν να νιώσουν ασφάλεια και ζεστασιά.

Σήμερα αισθάνονται ασφαλείς. Ο Τζον βοηθά τον Πινάρ να γίνει πιο εξωστρεφής και να θεραπεύσει αυτό που τον πονάει πολύ, τους πονοκεφάλους, που απέκτησε μετά την κακοποίηση που υπέστη.

Ο Πινάρ, αν και διστακτικά, φαίνεται να είναι πιο αισιόδοξος από ποτέ. «Σιγά-σιγά θα ‘ανοιχτώ’ και θα καταφέρω να βάλω σε τάξη τα πράγματα ίσως και να εκπληρώσω τα όνειρά μου». Άλλωστε τώρα πια αναμένει την απόφαση για την παροχή ασύλου στην Ελλάδα, γεγονός που ενισχύει την αισιοδοξία του.

Στην ερώτηση ποια είναι τα όνειρά του, απαντά να ζει ελεύθερα, να μην τον βασανίζουν οι πόνοι, να συνεχίσει τις σπουδές του και να γίνει δικηγόρος, να προσέξει την εμφάνισή του, να βρει ένα σύντροφο, να αγαπήσει και να αγαπηθεί.

Τα όνειρα του Πινάρ μοιάζουν με αυτά των ανθρώπων της ηλικίας του, ενώ η ανάγκη του για αγάπη είναι ίδια για αυτόν όπως είναι για όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως ηλικίας, προέλευσης, σεξουαλικής ταυτότητας, επαγγελματικής ιδιότητας, οικονομικής κατάστασης.

«Η αγάπη είναι για όλους», λέει ο Πινάρ.

Και εμείς συμφωνούμε μαζί του. 

*Ο Πινάρ διαμένει σε δομή της οργάνωσης στο πλαίσιο του προγράμματος ‘Safe Refugee| Ασφαλής Πρόσφυγας’ που υλοποιεί το SolidarityNow και το οποίο αποτελεί μέρος του προγράμματος Έκτακτης Ανάγκης Υποστήριξης για την Ένταξη & τη Στέγαση, ESTIA, της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και χρηματοδοτείται από την Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECHO).

** Μέσω του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, το SolidarityNow παρέχει στέγαση σε ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες, σε ανεξάρτητα διαμερίσματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Όσοι και όσες συμμετέχουν στο πρόγραμμα λαμβάνουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής συμβουλευτικής, συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και είναι μέλη ενός ευρύτερου δικτύου υποστήριξης που στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών ζωή τους και στην υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια διαμονής τους στην Ελλάδα.

Μάγια και Μπατίς: δύο φίλοι, σαν ένας άνθρωπος

Η Μάγια και ο Μπατίς ανήκουν σε έναν πολύ μεγάλο αριθμό συνανθρώπων μας που αποκαλούνται μετακινούμενοι πληθυσμοί. Πιο συγκεκριμένα, οι δυο φίλοι ανήκουν σε μια υποομάδα των πληθυσμών αυτών, αυτή των ΛΟΑΤΙ, με αιτία των πολλαπλών μετακινήσεών τους το φόβο.

Όχι όμως το φόβο του πολέμου ή των φυσικών καταστροφών, αλλά το φόβο για τη σωματική ακεραιότητα, το φόβο της απομόνωσης, το φόβο του εκτοπισμού και της κακοποίησης, το φόβο της προσβολής της προσωπικότητας και μιας ακόμη ατελείωτης σειράς μικρών, καθημερινών φόβων που συστήνουν έναν τεράστιο. Έναν ανυπέρβλητο φόβο που μπλέκεται με την ενοχή, ένα φόβο που προκαλείται από ανθρώπους και στοχοποιεί άλλους ανθρώπους.

Η Μάγια και ο Μπατίς από την Τυνησία έχουν υπάρξει στόχοι-θύματα άλλων, σχεδόν από τότε που θυμούνται τους εαυτούς τους.

Η Μάγια είναι τρανς και ο Μπατίς γκέι.

Είναι δύσκολο να περιγράψεις τις ιστορίες τους ξεχωριστά. Οι δυο αυτοί νέοι άνθρωποι έφτασαν να γίνουν ένα, όπως γίνονται οι πολύ-πολύ καλοί φίλοι, και ξαφνικά οι ιστορίες και οι πορείες τους συναντιούνται ακόμη και πριν γνωριστούν.

Συζητάμε μαζί τους.

Η Μάγια είναι μια εντυπωσιακή γυναίκα, με μακριά ξανθά μαλλιά, τόσο εκφραστική που ό,τι και να διηγείται ζωντανεύει μπροστά μας, ενώ οι γκριμάτσες του προσώπου της, τα συχνά βουρκωμένα μάτια της και οι ζωηρές κινήσεις των χεριών της είναι καθηλωτικά. Δίπλα της ο Μπατίς μιλά για τη Μάγια σαν η ίδια να μην είναι παρούσα και εκείνη συμφωνεί με όσα λέει – “με ξέρει καλύτερα από μένα“.

Ο Μπατίς, ψηλός, λεπτός, πιο εσωστρεφής, εύθραυστος, μιλά χαμηλόφωνα περιγράφει τη ζωή του στο παρελθόν και σήμερα στην Ελλάδα, ενώ οι δυο τους ‘απομονώνονται’ στο δυαδικό τους περιβάλλον πολλές φορές κατά τη διάρκεια της συνάντησής μας – αρκεί να κοιταχτούν στα μάτια για να καταλάβουν ο ένας τον άλλον.

Μιλούν αραβικά, γαλλικά, αγγλικά και λίγα ελληνικά. Σήμερα, είναι δύο ακόμη νέοι άνθρωποι, στα 26 η Μάγια και στα 27 ο Μπατίς, που αναζητούν δουλειά στην Ελλάδα – όπως και πολλοί άλλοι. Αν βρουν δουλειά θα μείνουν στην Αθήνα. Την έχουν αγαπήσει. “Πριν έρθω στην Ελλάδα πίστευα ότι αυτή η χώρα θα είναι η γέφυρα για να πάω κάπου αλλού στην Ευρώπη, αλλά μόλις πάτησα το πόδι μου στην Αθήνα σκέφτηκα εδώ θέλω να ζήσω“, λέει ο Μπατίς. Το ίδιο ισχύει και για τη Μάγια, αν και η Μάγια ξέρει, και όποιος τη γνωρίσει το αντιλαμβάνεται αμέσως, ότι μπορεί να επιβιώσει παντού – είναι χαμαιλέων. Αλλιώς δεν θα τα είχε καταφέρει στην Τυνησία, αλλά ούτε και στην Τουρκία όπου έζησε με τον Μπατίς έξι (6) μήνες, μήνες που δεν μπορεί να ξεχάσει αλλά που έχει αφήσει πίσω πια προσπαθώντας πολύ και λαμβάνοντας ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

Δυσάρεστες οικογενειακές αναμνήσεις, κακοποίηση, φυγή. Κοινά χαρακτηριστικά και των δυο που οδηγούν πρώτα τη Μάγια, στα 16 της, και αργότερα τον Μπατίς, στα 20 του, να αφήσουν την οικογενειακή εστία και να ξεκινήσουν να ζουν μόνοι. Αλλά ελεύθεροι. Χωρίς σε κάθε τους κίνηση να λογοκρίνονται και να τιμωρούνται, από τα πιο δικά τους πρόσωπα – τους γονείς τους. Τα χρόνια που πέρασαν εκεί, μέχρι το 2017 που έφτασαν στη Μυτιλήνη, περιλαμβάνουν καλές και κακές στιγμές – όπως ισχύει για όλους σε όποιο μέρος της γης κι αν κατοικούν.

Περιλαμβάνουν όμως και μερικές πολύ κακές. Ακόμη και σε αυτές είχαν ο ένας τον άλλον. Αυτό το “μαζί” αποτελεί για τους ίδιους κίνητρο και δύναμη να προχωρούν μπροστά. Καταλαβαίνουν ότι αυτό που έχουν μεταξύ τους τούς ενώνει και είναι σπάνιο. Μερικές φορές όταν μιλούν είναι σαν να αυτοθαυμάζονται για αυτό που έχουν καταφέρει να έχουν.

Μένουν μαζί, στο ίδιο σπίτι*. Μαζί ξεπερνούν τα προβλήματα υγείας, μαζί παρακολουθούν σεμινάρια ενδυνάμωσης, μαζί κάνουν όνειρα για τη ζωή τους στην Ελλάδα, μαζί οργανώνουν την κάθε τους μέρα. Όση αγάπη δεν πήραν οι ίδιοι την προσφέρουν απλόχερα ο ένας στον άλλον, αλλά και σε άλλους – βοηθούν όποιον μπορούν, δίνουν συμβουλές, συντρέχουν. Όπως λέει ο Μπατίς για τη Μάγια “η Μάγια μεγάλωσε τα δυο μικρότερα αδέρφια της, τώρα μεγαλώνει εμάς. Είναι μαμά“.

Τη Μάγια τη συνθέτουν ιδιαίτερα και αντίθετα χαρακτηριστικά. Δεν είναι εκδηλωτική ως προς τα συναισθήματά της, είναι όμως κτητική με τους ανθρώπους που αγαπά, συμπεριφέρεται σε αυτούς ως μητρική φιγούρα, συμπαραστέκεται σε όλους. Πολύ συχνά μιλά για τον εαυτό της χρησιμοποιώντας το γ’ ενικό – “η Μάγια ξυπνάει στις 11″, “δεν μπορεί να καταπιέζεται η Μάγια” – όταν το παρατηρούμε απαντά φυσικά, “της μιλώ, είμαι φίλη με τη Μάγια“.

Η Μάγια και ο Μπατίς δε διαφέρουν σε τίποτα από έναν άλλον άνθρωπο της ηλικίας τους που προσπαθεί να φτιάξει το παρόν και να χτίσει το μέλλον βρίσκοντας δουλειά, σύντροφο, συλλέγοντας εμπειρίες και γνώσεις. Έτυχε μόνο όταν ήταν και οι δυο πολύ μικροί, η Μάγια να θυμάται ότι από τα 5 της χρόνια έβλεπε ένα κορίτσι στον καθρέφτη και ο Μπατίς να ερωτεύεται ένα αγόρι στα 9 του.

Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση είναι κάτι που άργησαν πολύ να μάθουν ότι έχει ισχύ και για τους ίδιους.

Τώρα πια το έμαθαν και το διεκδικούν.

*Η Μάγια και ο Μπατίς είναι ωφελούμενοι του προγράμματος ‘Safe Refugee| Ασφαλής Πρόσφυγας’ που υλοποιεί το SolidarityNow και το οποίο αποτελεί μέρος του προγράμματος Έκτακτης Ανάγκης Υποστήριξης για την Ένταξη & τη Στέγαση, ESTIA, της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και χρηματοδοτείται από την Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECHO).

** Μέσω του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, το SolidarityNow παρέχει στέγαση σε ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες, σε ανεξάρτητα διαμερίσματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Όσοι και όσες συμμετέχουν στο πρόγραμμα λαμβάνουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής συμβουλευτικής, συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και είναι μέλη ενός ευρύτερου δικτύου υποστήριξης που στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών ζωή τους και στην υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια διαμονής τους στην Ελλάδα.

«Εδώ δε χρειάζεται να απολογηθώ σε κανέναν»

«Η τελευταία φορά που έκλαψα ήταν πριν δυο βδομάδες. Άκουσα αραβική μουσική και σκέφτηκα τη μητέρα μου που έχει πεθάνει. Η τελευταία φορά που γέλασα όμως ήταν… σήμερα, ναι σήμερα!»

Κάπως έτσι ξεκινά η συζήτηση με τον Χασανίν από το Ιράκ.

Ιράκ – Τουρκία – Ελλάδα. Λέσβος, Μαλακάσα, Αθήνα. Και πριν από τον τελικό, μέχρι στιγμής, σταθμό του, την Αθήνα, Αίγυπτος – Λίβανος – Ιορδανία – Συρία.

Ο Χασανίν αναφέρει χώρες και πόλεις, ατελείωτες μετακινήσεις και σταθμούς, σαν να πρόκειται για απλούς σταθμούς τρένου. Τώρα πια μπορεί να μιλά έτσι, μας λέει. Κάθε μία χώρα από αυτές όμως επιφύλασσε κάτι για αυτόν – τις περισσότερες φορές κάτι δυσάρεστο. Η μεγαλύτερη πληγή για τον 29χρονο Χασανίν είναι αυτό που τον περίμενε στην ίδια του τη χώρα και που τον ανάγκασε σε ένα μέλλον μακριά από αυτή.

Ο Χασανίν είναι γκέι.

Αυτό συνεπαγόταν κάτι σαν μια καταναγκαστική συνθήκη – δηλαδή ότι στη χώρα του ο Χασανίν ήταν αναγκασμένος να κρύβεται, να ζει μια διπλή ανομολόγητη ζωή φοβούμενος τις αντιδράσεις της οικογένειάς του αλλά και του ευρύτερου κοινωνικού του κύκλου – ο οποίος είχε και εξακολουθεί να έχει για την οικογένειά του ιδιαίτερη σημασία.

Ατυχή γεγονότα τον έφεραν τελικά αντιμέτωπο με τους δικούς του, υποχρεωμένο να απολογηθεί για αυτό που είναι και που νιώθει. Άρχισε να φοβάται για τη ζωή του και έτσι πήρε την απόφαση να φύγει από το Ιράκ αναζητώντας την ασφάλεια μακριά από την οικογένεια -την οικογένεια που είναι πια μακριά του, όχι μόνο σε χιλιομετρική απόσταση.

Αναγκάστηκα να μάθει να ζει κρυμμένος και παρά τα εμπόδια κατάφερε παράλληλα να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο, ενώ στη συνέχεια εργάστηκε ως δημοσιογράφος σε μεγάλη Ιρακινή εφημερίδα. Ανάμεσα σε αυτά βέβαια έβρισκε πάντα χώρο για τα χόμπι του – είναι ένας επιτυχημένος ερασιτέχνης τραγουδιστής, φωτογράφος αλλά και μοντέρ, ιδιότητα που τον οδήγησε και στη σκηνοθεσία του δικού του βίντεο-κλιπ!

Πάντα, όπως δηλώνει ο ίδιος, διατηρεί το χαμόγελό του, την αισιοδοξία του, την αγάπη του για τις ποικίλες δραστηριότητες που τον συγκινούν αλλά και τη ζωντάνια των ονείρων του για το μέλλον. Σήμερα που μιλάμε μαζί του, όλα αυτά αποτυπώνονται στο πρόσωπό του –είναι πολύ χαμογελαστός, με μάτια που συνηγορούν στην πίστη που έχει ότι αφού επέζησε μέχρι σήμερα, θα τα καταφέρει πολύ καλύτερα στο μέλλον. Για την ακρίβεια πιστεύει σε ένα όμορφο μέλλον, πολύ ομορφότερο από το παρελθόν.

Μετά από τους τόσους γεωγραφικούς σταθμούς, τις αμέτρητες προσπάθειες επιβίωσης, τον αγώνα για τη διατήρηση της αξιοπρέπειάς του, ο Χασανίν ζει στην Αθήνα. Σταδιακά αποκαταστάθηκαν οι σχέσεις του με δύο από τα αδέρφια του, με τα οποία επικοινωνεί και γνωρίζουν τί κάνει και πώς είναι, αλλά τα οποία τον προειδοποιούν ότι δεν μπορεί να γυρίσει πίσω. Δεν υπάρχει εκεί χώρος αποδοχής και υποδοχής για τον Χασανίν.

Δεν τον πειράζει όμως, τους αγαπά όλους -από μακριά. Τώρα κοιτά μόνο μπροστά. Προσπαθεί να μάθει ελληνικά και αγγλικά και δε σταματά να εξερευνά την Αθήνα που για εκείνον είναι τώρα η νέα πατρίδα, μια πατρίδα που επιθυμεί να φωτογραφίζει συνέχεια και στην οποία αισθάνεται ελεύθερος.

«Η πιο όμορφη εμπειρία είναι η θάλασσα! Ναι, η θάλασσα είναι εμπειρία! Έχω πάντα γεμάτο το σάκο που βάζω στην πλάτη μου με πράγματα που θα μου φανούν χρήσιμα σαν να πηγαίνω ταξίδι. Έτσι βγαίνω και γίνομαι ένας εξερευνητής της πόλης».

Όνειρό του είναι να γίνει φωτορεπόρτερ.

Άλλο του όνειρο είναι να μπορέσει να κοιμηθεί ήσυχος. Να μη φοβάται πια τη φωτιά. Ο φόβος αυτός είναι αποτέλεσμα των απάνθρωπων συνθηκών διαβίωσης του Χασανίν, και χιλιάδων άλλων προσφύγων, στη Μόρια της Λέσβου.

Ο Χασανίν σιγά-σιγά αφήνει πίσω τα δυσάρεστα και σκέφτεται το μέλλον. Ένας άνδρας 29 χρονών που βλέπει πια τη ζωή μπροστά του να ξεδιπλώνεται χωρίς φόβο και περιορισμούς. Μας εξομολογείται πως τώρα αισθάνεται ότι μπορεί να ζήσει ως ισότιμο και περήφανο μέλος σε μια κοινωνία που ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν είναι κριτήριο διαχωρισμού ανθρώπου από άνθρωπο.

Γιατί δεν είναι.

*Ο Χασανίν διαμένει σε δομή της οργάνωσης στο πλαίσιο του προγράμματος ‘Safe Refugee| Ασφαλής Πρόσφυγας’ που υλοποιεί το SolidarityNow και το οποίο αποτελεί μέρος του προγράμματος Έκτακτης Ανάγκης Υποστήριξης για την Ένταξη & τη Στέγαση, ESTIA, της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και χρηματοδοτείται από την Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECHO).

** Μέσω του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, το SolidarityNow παρέχει στέγαση σε ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες, σε ανεξάρτητα διαμερίσματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Όσοι και όσες συμμετέχουν στο πρόγραμμα λαμβάνουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής συμβουλευτικής, συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και είναι μέλη ενός ευρύτερου δικτύου υποστήριξης που στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών ζωή τους και στην υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια διαμονής τους στην Ελλάδα.

Η αγαπημένη μου έκφραση στα ελληνικά είναι το «σε αγαπώ», λέει ο Ahmad Hajj Daoud σε σπασμένα Ελληνικά.

Ο Ahmad είναι 18 χρονών και κατάγεται από τη Συρία. Τους τελευταίους 3 μήνες μένει σε ένα από τα διαμερίσματα που παρέχει το SolidarityNow στη Θεσσαλονίκη σε ΛΟAΤΙ πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο.

Ο Ahmad βρήκε το “Safe Refugee”, το εξειδικευμένο πρόγραμμα βοήθειας του SolidarityNow για τους ΛΟAΤΙ μέσω της ελληνικής ΜΚΟ Άρσις.

«Αυτό το πρόγραμμα, μου έσωσε τη ζωή. Τώρα μπορώ να κάνω ό,τι θέλω» λέει ο Ahmad.

Ο Ahmad είναι ένας πολύ αποφασιστικός άνθρωπος, πάντα κοιτάζει τη φωτεινή πλευρά της ζωής. Παρόλο που ήξερε ότι θα μετεγκατασταθεί στη Γερμανία, κατάβαλλε μεγάλη προσπάθεια να μάθει ελληνικά.

«Έκανα πολλούς φίλους εδώ. Μου αρέσει πολύ η Ελλάδα και δε θέλω να φύγω, γιατί εδώ οι άνθρωποι σέβονται τους πρόσφυγες. Στην Ελλάδα έχω δικαιώματα, δικαιώματα που δεν είχα όταν ήμουν στη χώρα μου» μας λέει.

Στη Γερμανία θα συναντήσει την αγαπημένη του αδερφή. Είναι πολύ ενθουσιασμένος με το ταξίδι, γιατί θα ξεκινήσει μια νέα ζωή. Τα όνειρά του είναι να τελειώσει το σχολείο και να βρει μια καλή δουλειά σαν κοινωνικός λειτουργός. Μας εξομολογείται ότι από την Ελλάδα θα του λείψει κυρίως η Έφη Χατζητιμοθεάδου – Κοινωνική Λειτουργός για το ΛΟAΤΙ πρόγραμμα στη Θεσσαλονίκη. «Η Έφη μας έχει βοηθήσει πολύ, είναι σαν αδερφή μας» σημειώνει ο Ahmad και συμπληρώνει «θέλω να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ στο SolidarityNow για αυτό το πρόγραμμα».

Ahmad, σού ευχόμαστε τα καλή τύχη στη νέα σου ζωή! Να σου έρθουν όλα όπως τα ποθείς! Τα λέμε ξανά στην Ελλάδα!

«Θα προτιμούσα να μην αποκαλύψω τα πραγματικά μου στοιχεία» μας λέει ο Ν., ο οποίος κάθεται σε μια κίτρινη πολυθρόνα κρατώντας σφιχτά τα χέρια του. Ο Ν. είναι αρκετά συνεσταλμένος. Αν και είναι 27 χρονών, μοιάζει πολύ πιο ώριμος από την ηλικία του. Η ξενιτιά και ό,τι αυτό συνεπάγεται σε μεγαλώνει απότομα και αυτό φαίνεται στα πρόσωπα των ανθρώπων που την έχουν βιώσει. Ο Ν. κατάγεται από την Αιθιοπία και συγκεκριμένα από την Αντίς Αμπέμπα. Στη Θεσσαλονίκη ζει τους τελευταίους 5 μήνες και είναι ωφελούμενος του Safe Refugee, του εξειδικευμένου προγράμματος βοήθειας του SolidarityNow για τους ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο.

Αντίς Αμπέμπα, στην επίσημη γλώσσα της χώρας, τα αμχαρικά, σημαίνει «νέο λουλούδι». Παρά τη φρεσκάδα του ονόματος, η πόλη, -όπως και όλη η χώρα- παραμένει βαθιά συντηρητική σε ό,τι έχει να κάνει με τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΙ κοινότητας. Σύμφωνα με το άρθρο 629 του ποινικού κώδικα, η σεξουαλική δραστηριότητα ανδρών και γυναικών με άτομα του ίδιου φύλου θεωρείται παράνομη και αξιόποινη, και τιμωρείται με φυλάκιση που μπορεί να φτάσει τα 15 χρόνια. Κι αυτό γιατί, η ομοφυλοφιλία μπορεί να οδηγήσει κάποιον σε αυτοκτονία για λόγους «ντροπής». Γι’ αυτό και ο Ν. δηλώνει χωρίς δεύτερη σκέψη. -«Τώρα αισθάνομαι ασφαλής. Όταν ήμουν στη Χίο και στην Τουρκία δε μπορούσα να φανταστώ ότι θα είχα αυτή τη ζωή».

Ο Ν. μέχρι πρόσφατα δούλευε σε διάφορες τοπικές ΜΚΟ που υποστήριζαν ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (κυρίως παιδιά και γυναίκες). Φαινομενικά όλα πήγαιναν πολύ καλά στη ζωή του όταν ζούσε στη χώρα του. Έκανε μια δουλειά που αγαπούσε, είχε αρκετά χρήματα, είχε καλούς φίλους και με την οικογένεια του δεν είχε κανένα πρόβλημα. Μάλιστα, στα άμεσα σχέδια του ήταν να συνεχίσει τις σπουδές του, κάνοντας ένα μεταπτυχιακό στην ψυχολογία. Επί της ουσίας όμως, ο Ν. ήταν αναγκασμένος να ζει διπλή ζωή, καθώς κρατούσε το σεξουαλικό του προσανατολισμό κρυφό. Όλα άρχισαν να αλλάζουν, όταν για πρώτη φορά ήρθε αντιμέτωπος με τις αστυνομικές αρχές.

Οποιαδήποτε ένδειξη οικειότητας μεταξύ ανθρώπων του ίδιου φύλου, από το πιάσιμο των χεριών μέχρι και το πέρασμα των χεριών γύρω από τους ώμους στην Αιθιοπία, μπορεί να έχει μια διαφορετική και μερικές φορές επικίνδυνη ερμηνεία από τον κοινωνικό περίγυρο και την αστυνομία. Πολλοί νέοι στην Αιθιοπία βρίσκουν «καταφύγιο» στο διαδίκτυο όπου μέσα από διάφορες ιστοσελίδες γνωρίζουν άτομα ή κάνουν γνωριμίες.

Έτσι και ο Ν, που για κάποιο διάστημα επικοινωνούσε με έναν συμπατριώτη του, τον οποίο τον είχε γνωρίσει μέσα από ένα site γνωριμιών. Ο συγκεκριμένος ζούσε στο εξωτερικό, αλλά θα επισκεπτόταν την Αντίς Αμπέμπα. Οι δυο τους συναντήθηκαν, περνώντας αρκετό χρόνο μαζί. Όταν πήγαν στο ξενοδοχείο, η ιδιωτική ασφάλεια συνέλαβε τον Ν., ενώ άφησε ελεύθερο τον φίλο του και πελάτη τους. Ο Ν. οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα, όπου κρατήθηκε για μια μέρα και μετά αφέθηκε ελεύθερος. «Ήταν αηδιαστικά. Ήταν πολύ δυσάρεστη εμπειρία για εμένα» μας λέει ο Ν. και σφίγγει τα χέρια του στην πολυθρόνα. Ακολούθησε μια δίκη όπου βρέθηκε κατηγορούμενος για ομοφυλοφιλία, αλλά λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων, αθωώθηκε. Η παραπομπή στο δικαστήριο τον τρόμαξε. «Στη χώρα μου το να είσαι ομοφυλόφιλος είναι πολύ κακό, είναι σα να είσαι ο διάβολος. Δεν ήθελα να μείνω άλλο στην Αντίς Αμπέμπα. Το επόμενο στάδιο θα ήταν να με βάλουν στη φυλακή», επισημαίνει ο Ν. Την τελική απόφαση για να φύγει την πήρε όταν ένα βράδυ του τηλεφώνησε ένας από τους αδερφούς του, ο οποίος τον απείλησε λέγοντάς του, ότι θα τον σκοτώσει αν πράγματι είναι ομοφυλόφιλος. «Δεν ήθελα η οικογένειά μου, ο πατέρας μου και η μητέρα μου να μάθουν την αλήθεια. Τότε ήταν που αποφάσισα ότι θέλω να ζήσω!» μας λέει ο Ν.

Πώς άλλωστε να θέλει να παραμείνει σε μια χώρα όπου το 2014 ο Πατριάρχης της Αιθιοπικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, Abune Mathias, καταδίκασε την ομοφυλοφιλία με διάγγελμα του στο λαό, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «θα ήθελα να επιβεβαιώσω σε όλους τους Αιθίοπες, ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία της Αιθιοπίας θα πολεμήσει σθεναρά αυτή τη μεγάλη αμαρτία μέχρι το τέλος». Σύμφωνα με την έκθεση «Star-Sponsored Homophobia», μια παγκόσμια έρευνα των νόμων περί σεξουαλικού προσανατολισμού, που εκπόνησε η ILGA (Διεθνής Ένωση Λεσβιών, Gay, Αμφισεξουαλικών, Τρανς και Intersex) και δημοσιεύθηκε τον Μάιο που μας πέρασε, 32 Αφρικανικές χώρες έχουν προχωρήσει σε ποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας.

Ο Ν. έφυγε από την Αιθιοπία τον Ιανουάριο του 2017. Με τη βοήθεια διακινητών, πέρασε στο γειτονικό Σουδάν. Μαζί με άλλους Αφρικανούς, τον είχαν στοιβάξει σε ένα άγνωστο μέρος, όπου μια φορά την ημέρα τους έδιναν φαγητό και νερό. Για ένα μήνα δεν ήξερε αν ήταν μέρα ή νύχτα. Τελικά, του έδωσαν ένα πλαστό διαβατήριο και ένα αεροπορικό εισιτήριο για την Κωνσταντινούπολη, λέγοντάς του ότι κάποιος θα τον περιμένει στο αεροδρόμιο όταν θα φτάσει εκεί. Κι έτσι έγινε. Τον οδήγησε έξω από το αεροδρόμιο και του είπε ότι θα επιστρέψει, αλλά δεν επέστρεψε ποτέ. Μη ξέροντας πού να πάει και τι να κάνει, περιπλανήθηκε στην πόλη. Αργά τη νύχτα περνώντας από ένα δρόμο άκουσε δυο ανθρώπους, μια γυναίκα και έναν άνδρα, να μιλάνε τη γλώσσα του. Τους πλησίασε και ζήτησε τη βοήθειά τους. Οι δυο συμπατριώτες του, τον φιλοξένησαν σπίτι τους για 15 μέρες και τον συμβούλεψαν ότι είναι καλύτερο να φύγει από την Τουρκία. Μάλιστα, του έδωσαν 500 δολάρια για να πληρώσει τους διακινητές που θα τον οδηγούσαν στην Ελλάδα. Αποπειράθηκε δυο φορές να περάσει τα σύνορα. Την πρώτη φορά η Τουρκική αστυνομία τον συνέλαβε, βάζοντάς τον στη φυλακή για 10 μέρες. Τη δεύτερη όμως τα κατάφερε και έφτασε στη Χίο. Στη Χίο τα πράγματα ήταν αρκετά δύσκολα καθώς δεν αισθανόταν ασφαλής και ήταν αναγκασμένος να κρύβει τον σεξουαλικό του προσανατολισμό .

Στο SolidarityNow και στο πρόγραμμα Safe Refugee που υλοποιείται με την υποστήριξη της UNHCR εντάχθηκε πριν 5 μήνες. Η ζωή του αυτούς τους μήνες άλλαξε ριζικά και προς το καλύτερο. «Τώρα αισθάνομαι ασφαλής. Αισθάνομαι ελεύθερος. Κανένας δε με κατακρίνει επειδή είμαι gay» μας εξομολογείται ο Ν. Τον ρωτάμε αν έχει αφήσει πίσω του όλες τις δύσκολες στιγμές που έχει ζήσει. «Είναι δύσκολο να διαγράψεις το παρελθόν, επειδή όλα αυτά συνέβησαν στη ζωή μου. Δεν παίρνεις εύκολα την απόφαση να αφήσεις την πατρίδα σου. Όταν ζεις εκεί, έχεις σχεδόν τα πάντα, την οικογένειά σου, τους φίλους σου, τη δουλειά σου…, Όταν όμως φύγεις, χάνεις τα πάντα για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς δε ξέρεις πότε θα επιστρέψεις. Είναι δύσκολο να τα ξεχάσεις όλα αυτά, αλλά σε κάποιο βαθμό προτιμώ να είμαι εδώ, επειδή εδώ έχω δικαιώματα, καθώς ζω σε μια ανοικτή κοινωνία. Έσωσα τη ζωή μου, αλλά τα συναισθήματα μου είναι ανάμεικτα. Την ίδια στιγμή αισθάνομαι δυστυχής επειδή έφυγα, αλλά και ευτυχής για τη νέα μου ζωή» μας λέει ο Ν. ο οποίος ενώ πριν μερικούς μήνες ήθελε να φύγει από την Ελλάδα, πλέον ονειρεύεται ένα μέλλον εδώ. Μάλιστα, έχει αποκτήσει 6 καλούς Έλληνες φίλους, οι οποίοι όλο αυτό το διάστημα τού έχουν σταθεί σε κάθε δύσκολή του στιγμή. Επίσης, στις άμεσες προτεραιότητές του είναι να μάθει ελληνικά, να συνεχίσει τις σπουδές του στη Ψυχολογία και να βρει δουλειά σε μια ΜΚΟ.

«Καμιά φορά όσοι έρχονται εδώ προσδοκούν πράγματα, που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα. Θα ήταν πολύ χρήσιμο άνθρωποι σαν και εμένα να έχουν μια καλύτερη ενημέρωση για το τί θα αντιμετωπίσουν στη χώρα που θέλουν να πάνε. Νομίζω πως θα ήταν χρήσιμο, όσοι έχουμε περάσει από αυτή τη διαδικασία, να μπορούμε με κάποιον τρόπο να μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας» τονίζει ο Ν.

*Ο Ν. διαμένει σε δομή της οργάνωσης στο πλαίσιο του προγράμματος ‘Safe Refugee| Ασφαλής Πρόσφυγας’ που υλοποιεί το SolidarityNow και το οποίο αποτελεί μέρος του προγράμματος Έκτακτης Ανάγκης Υποστήριξης για την Ένταξη & τη Στέγαση, ESTIA, της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και χρηματοδοτείται από την Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECHO).

** Μέσω του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, το SolidarityNow παρέχει στέγαση σε ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες, σε ανεξάρτητα διαμερίσματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Όσοι και όσες συμμετέχουν στο πρόγραμμα λαμβάνουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής συμβουλευτικής, συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και είναι μέλη ενός ευρύτερου δικτύου υποστήριξης που στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών ζωή τους και στην υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια διαμονής τους στην Ελλάδα.

Στο SolidarityNow γιορτάζουμε.

Μαζί με τους Άχμεντ, Ν., Χασάν και Μπάρεφ, Μάγια και Μπατίς, Χασανίν, Τζον και Πινάρ, γιορτάζουμε το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και την κοινωνική ένταξη.

Από σήμερα και μέχρι την κορύφωση του Athens Pride 2018 στις 9 Ιουνίου, μέσα από το αφιέρωμα #iAmStrong δίνουμε φωνή στους ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες-ωφελούμενους της οργάνωσης, καταγράφοντας και δημοσιεύοντας τις ιστορίες τους.

«Βιολογικά, φυσιολογικά, δεν διαφέρουμε πολύ ο ένας από τον άλλον˙ιστορικά, όμως, ως αφηγήσεις, ο καθένας μας είναι μοναδικός.»* Αυτό αναδεικνύει το αφιέρωμα #iAmStrong, ως ένα σύνολο μοναδικών προσωπικών αφηγήσεων ατόμων της κοινότητας ΛΟΑΤΙ που δε διαφέρουν από οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο.

Οι πρόσφυγες που ταυτόχρονα ανήκουν στη ΛΟΑΤΙ κοινότητα αντιμετωπίζουν διπλό στίγμα που έχει σαν αποτέλεσμα τον εγκλωβισμό και στιγματισμό τους πίσω από «ετικέτες». Το τελευταίο που επιθυμούμε για τα μέλη της κοινότητας των ΛΟΑΤΙ προσφύγων στην Ελλάδα είναι να τους προσδώσουμε ακόμα μία «ετικέτα». Με το #iAmStrong γινόμαστε η φωνή τους, δίνοντάς τους την ώθηση και την απελευθερωτική δύναμη που προσφέρεται μέσα από την έκφραση και το λόγο. 

Το #iAmStrong υποδηλώνει και κάτι ακόμα. Ότι οι νέοι αυτοί άνθρωποι που συχνά κυνηγήθηκαν για αυτό που είναι, αφήνουν πια σήμερα πίσω τις επίπονες οικογενειακές ιστορίες, τις κακοποιήσεις, τη βία, το ρατσισμό, το φόβο. Όλα αυτά, που συχνά, όπως μας λένε, ήταν οι αιτίες που έκαναν τη φυγή τους μονόδρομο.

Μέλη της ΛΟΑΤΙ κοινότητας και ταυτόχρονα πρόσφυγες στην Ελλάδα, υποστηρίζονται από το SolidarityNow σε αυτή τη μεταβατική τους περίοδο, στη δική τους νέα πατρίδα – μέχρι να αποκτήσουν άσυλο, να μάθουν τη γλώσσα, να βρουν δουλειά στην Ελλάδα, να κάνουν τα δικά τους βήματα προς μια καινούργια ζωή.

Οι λεσβίες, οι ομοφυλόφιλοι, οι αμφιφυλόφιλοι, οι τρανσέξουαλ και οι intersex κοινότητες (LGBT) έχουν σημειώσει τεράστια πρόοδο σε παγκόσμιο επίπεδο όσον αφορά στα δικαιώματα και την ένταξη, τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, οι ΛΟΑΤΙ σε πολλές χώρες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εκτεταμένες διακρίσεις και βία, γεγονός που οδηγεί σε κοινωνικό αποκλεισμό.

Κι αυτό πρέπει να σταματήσει. Κι η αρχή μπορεί να γίνει αν εσείς διαβάσετε τις ιστορίες τους…   

————————————————————————————–

* Oliver Sacks, “Ceci est ma femme”, 1985

**Μέσω του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, το SolidarityNow παρέχει στέγαση σε ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες, σε ανεξάρτητα διαμερίσματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Όσοι συμμετέχουν στο πρόγραμμα λαμβάνουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής συμβουλευτικής, συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και είναι μέλη ενός ευρύτερου δικτύου υποστήριξης που στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών ζωή τους και στην υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια διαμονής τους στην Ελλάδα.

*** Τo Πρόγραμμα Στέγασης υλοποιείται από το SolidarityNow με την υποστήριξη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και τη χρηματοδότηση της ECHO.

«Ήρθαμε εδώ και η ζωή μας άλλαξε. Βλέπετε την οθόνη του κινητού μου που είναι μαύρη; Έτσι ήταν η ζωή μου πριν έρθω εδώ.»

Ο Χασάν και η Μπάρεφ είναι ζευγάρι και πρόσφυγες. Γνωρίστηκαν χρόνια πριν όταν ζούσαν σε μια χώρα της Μέσης Ανατολής. Σήμερα μένουν σε ένα από τα διαμερίσματα όπου το SolidarityNow προσφέρει στέγαση. Και οι δυο τους είναι ωφελούμενοι του εξειδικευμένου προγράμματος Safe Refugee* για τους ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο. Βρισκόμαστε στο σαλόνι του νέου τους σπιτιού. Όσοι καπνίζουν έχουν βγει στο μπαλκόνι για να κάνουν ένα τελευταίο τσιγάρο πριν αρχίσει η κουβέντα μας. Οι υπόλοιποι κάθονται στον καναπέ και μιλάνε για τον καιρό. Ο Χασάν επιστρέφει στη θέση του, δίπλα στην Μπάρεφ και εκείνη του πιάνει το χέρι. Και οι δυο αφήνουν τα σώματά τους να «πέσουν» ελεύθερα στην αγκαλιά του καναπέ.

Ο Χασάν και η Μπάρεφ έχουν αναπτύξει τους δικούς τους κώδικες επικοινωνίας, όπως όλα τα ζευγάρια. Μια ματιά, ένα νεύμα, αρκεί για να συνεννοηθούν μεταξύ τους. Ο Χασάν, 27 χρονών είναι γκέι και η Μπάρεφ, 21 χρονών, είναι τρανς. Στην αρχή ήταν φίλοι, μετά όμως ήρθε ο έρωτας, αλλά και ο φόβος. Είναι πολύ περίεργο να ακούς κάποιον το 2018, να λέει ότι δεν μπορεί να ζήσει ελεύθερος τον έρωτά του. «Θέλαμε να πάμε μια εκδρομή, για έναν καφέ, αλλά δεν μπορούσαμε. Έπρεπε να είναι κάποιος άλλος μαζί μας. Φοβόμασταν», λέει ο Χασάν. «Αν είσαι γκέι, λεσβία ή τρανς δεν πρέπει να το αποκαλύψεις σε κανέναν. Είναι μια πληροφορία που την κρατάς για τον εαυτό σου. Αν κάποιος όμως μάθει την αλήθεια, οι συνέπειες θα είναι άσχημες», συμπληρώνει η Μπάρεφ.

Για τον Χασάν και την Μπάρεφ τα πράγματα άρχισαν να γίνονται δύσκολα έως επικίνδυνα, ύστερα από ένα γεγονός που τους οδήγησε στην απόφαση να εγκαταλείψουν τη χώρα τους. Δεν είχαν ποτέ φανταστεί ότι μια ευχάριστη βραδινή έξοδος με φίλους θα κατέληγε σε ανθρωποκυνηγητό. Όπλα, πυροβολισμοί και απειλές θανάτου ήταν κάποια από τα στοιχεία που συνέθεταν το σκηνικό. Δεν είχαν άλλη επιλογή από το να απευθυνθούν πρώτα στην αστυνομία, ζητώντας βοήθεια, χωρίς όμως ανταπόκριση. «Δεν έχετε δικαιώματα εδώ. Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι για εσάς. Το πρόβλημά σας είναι ψυχολογικής φύσης, έτσι μας είπαν», σημειώνει η Μπάρεφ.

Το πρόβλημα του Χασάν και της Μπάρεφ δεν ήταν μόνο ο σεξουαλικός τους προσανατολισμός, αλλά και το γεγονός ότι είχε συνάψει σχέση ένας Σουνίτης και μια Σιίτισα. Κατά συνέπεια αυτά τους έφεραν ενώπιον όχι μόνο της κοινωνίας, αλλά και των ίδιων τους των οικογενειών. Ο θεσμός της οικογένειας είναι πολύ ισχυρός στη χώρα τους. Η κάθε οικογένεια υποστηρίζει και προστατεύει τα μέλη της. Στην περίπτωση όμως του Χασάν και της Μπάρεφ δε συνέβη αυτό, το αντίθετο μάλιστα, τους αποκήρυξαν. «Μας έδωσαν ένα χαρτί στο οποίο έγραψαν ότι δεν τους ενδιαφέρει αν κάποιος μας σκοτώσει», σημειώνει φορτισμένος ο Χασάν. Το χαρτί αυτό το έσκισαν, δεν ήθελαν να έχουν μαζί τους ένα τέτοιου είδους έγγραφο, το οποίο μόνο στεναχώρια τούς προκαλούσε.

Μόνοι αλλά μαζί, και με μοναδικό στήριγμα τα γυναικεία μέλη των οικογενειών τους κατάφεραν και δραπέτευσαν. Πρώτη στάση στην Τουρκία και μετά μέσω διακινητών στην Ελλάδα. Τα 2.000 ευρώ για δυο εισιτήρια χωρίς επιστροφή ήταν αρκετά για να μπορέσουν να «κλείσουν» δυο θέσεις σε μια πλαστική βάρκα που μετέφερε πάνω από 48 άτομα στη Λέσβο. Στο νησί αντιμετώπισαν προβλήματα από άλλους πρόσφυγες λόγω της σχέσης τους. Απευθύνθηκαν στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες και μεταφέρθηκαν στα διαμερίσματα του SolidarityNow. «Ήρθαμε εδώ και η ζωή μας άλλαξε. Βλέπετε την οθόνη του κινητού μου που είναι μαύρη; Έτσι ήταν η ζωή μου πριν έρθω εδώ», λέει η Μπάρεφ.

«Οι άνθρωποι εδώ είναι ανοιχτόμυαλοι, δεν έχουμε κανένα πρόβλημα και η κοινωνική λειτουργός στο πρόγραμμα Safe Refugee, μας βοηθάει όπως και όλο το SolidarityNow», λέει ο Χασάν και συμπληρώνει «ήρθαμε εδώ και όλα τα κακά τελείωσαν». Το ζευγάρι προσπαθεί σιγά-σιγά να βρει τους βηματισμούς του στη νέα του πόλη. Παρακολουθούν και οι δυο μαθήματα ελληνικών, ενώ παράλληλα θέλουν και επιθυμούν να διευρύνουν τον κοινωνικό τους κύκλο. Τους ρωτάμε για τα όνειρά τους και πώς φαντάζονται το μέλλον τους. Τον Χασάν αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να αποκτήσει σταθερές και να πάρουν μαζί με τη σύντροφό του άσυλο στην Ελλάδα. Όταν πάρουν άσυλο, η Μπάρεφ, όπως μας λέει, επιθυμεί να αρχίσει τη διαδικασία της φυλομετάβασης.

*Όπως όλοι οι ωφελούμενοι του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, έτσι και οι Χασάν και Μπάρεφ, λαμβάνουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής συμβουλευτικής, την ευκαιρία συμμετοχής σε εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες – στόχος είναι η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ΛΟΑΤΙ προσφύγων και η υποστήριξή τους, για το χρονικό διάστημα διαμονής τους στην Ελλάδα.

*Οι Χασάν και Μπάρεφ διαμένουν σε δομή της οργάνωσης στο πλαίσιο του προγράμματος ‘Safe Refugee| Ασφαλής Πρόσφυγας’ που υλοποιεί το SolidarityNow και το οποίο αποτελεί μέρος του προγράμματος Έκτακτης Ανάγκης Υποστήριξης για την Ένταξη & τη Στέγαση, ESTIA, της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και χρηματοδοτείται από την Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECHO).

** Μέσω του προγράμματος Safe Refugee | Ασφαλής Πρόσφυγας, το SolidarityNow παρέχει στέγαση σε ΛΟΑΤΙ πρόσφυγες, σε ανεξάρτητα διαμερίσματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Όσοι και όσες συμμετέχουν στο πρόγραμμα λαμβάνουν δωρεάν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, νομικής συμβουλευτικής, συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και είναι μέλη ενός ευρύτερου δικτύου υποστήριξης που στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών ζωή τους και στην υποστήριξή τους κατά τη διάρκεια διαμονής τους στην Ελλάδα.

Σήμερα ζει στη Γαλλία με την οικογένειά του – τη γυναίκα του και τα τέσσερα παιδιά τους. Η μετεγκατάστασή της οικογένειας του 44χρονου Καλίλ από την Ελλάδα στη Γαλλία έγινε μετά από δύο χρόνια στη χώρα μας και ένα οδυνηρό ταξίδι από το Ιράκ προς την Ευρώπη.

«Ταλαιπωρηθήκαμε για χρόνια να χτίσουμε μια ζωή και σε δυο ώρες χάσαμε τα πάντα».

Ο Καλίλ διηγείται τη ζωή του στο Ιράκ, μια ζωή γεμάτη πίκρα, όπως λέει, αφού υπήρξε σχεδόν όλη του την ενήλικη ζωή, διωκόμενος από τον ISIS για θρησκευτικούς λόγους. Αυτή την κατάσταση δεν μπόρεσε να αντέξει πια -έφτασε να φοβάται για τη ζωή των παιδιών του.

Τα άφησαν όλα και έφυγαν από την πατρίδα τους αναζητώντας την ασφάλεια στην Ευρώπη. Πριν την άφιξή τους στην Ελλάδα, χρειάστηκε να περάσουν δύο επώδυνα χρόνια στην Τουρκία, έχοντας διασχίσει τα βουνά με τα πόδια για επτά ημέρες.

Θα θυμούνται πάντα με ζεστασιά την Ελλάδα και τους Έλληνες που όπως λέει ο Καλίλ «μας έδειξαν σεβασμό». Τώρα και τα τέσσερα παιδιά του πηγαίνουν στο σχολείο και μαθαίνουν γαλλικά. Για τον Χαουάς, τον Αϊουάς, τον Ριονάς και την Βινάς, λένε οι γονείς τους γελώντας, «είναι συμμορία!»

Σήμερα πια οι γονείς και οι τέσσερις «της συμμορίας» έχουν ολόκληρο το μέλλον μπροστά τους. Εμείς τους ευχόμαστε να ζουν με ασφάλεια και να παραμείνουν πάντα ανοιχτοί στη μάθηση, τη γνώση και την πρόοδο.

*Η οικογένεια του Καλίλ φιλοξενήθηκε στη δομή στέγασης προσφύγων του SolidarityNow στην Παιανία, στο πλαίσιο του προγράμματος ESTIA – Πρόγραμμα Έκτακτης Ανάγκης Υποστήριξης για την Ένταξη & τη Στέγαση, το οποίο υλοποιείται από την Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και χρηματοδοτείται από την Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECHO).